ارائه یک مدل ریاضی چند هدفه برای تخصیص اعضای پیوندی به بیماران در شبکه زنجیره تأمین پیوند اعضای ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه علم و صنعت ایران.

2 استادیار، دانشگاه علم و صنعت ایران.

3 دانشیار، دانشگاه علم و صنعت ایران.

چکیده

از زیرمجموعه ­های اساسی حوزه سلامت، می ­توان به پیوند اعضا اشاره کرد که در بسیاری از مواقع تنها راه درمان برای بیماری‌های لاعلاج و کشنده محسوب می‌شود. طراحی و ارزیابی سیاست­ های عادلانه و کارای ‌تخصیص و توزیع اعضای پیوندی یکی از پیچیده‌ترین مشکلات تصمیم‌گیری در سطح برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت است؛ از این ­رو در این پژوهش، یک مدل ریاضی چند­دوره‌ای برای تخصیص اعضا پیوندی که از اهداکنندگان مرگ مغزی فراهم می‌شود، با درنظرگرفتن تغییر وضعیت سلامتی بیماران، ارائه ‌شده است. مدل چندهدفه، علاوه با افزایش بقای کل و افزایش توجه به نیاز پزشکی بیماران، به‌منظور کاهش هزینه‌های حمل­ و­نقل در جهت توازن بین کارایی و برابری برای انتخاب مناسب‌ترین گیرنده ارائه می‌شود؛ سپس مدل با استفاده از برنامه‌ریزی آرمانی فازی اولویت‌بندی شده، حل می­ شود. در پایان، برای اثبات کارایی و کاربردی ­بودن مدل ارائه شده نتایج آن با استفاده از داده‌ه ای شبکه پیوند اعضا مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


1. About MELD - OPTN (2016). Organ Procurement and Transplantation Network. Retrieved from https://www.optn.transplant.hrsa.gov/resources/allocation calculators/about-meld and-peld/        

2. Ahmadvand, S., & Pishvaee, M. S. (2017). An efficient method for kidney allocation problem: a credibility-based fuzzy common weights data envelopment analysis approach. Health care management science: 1-17.

3. Ahn, J.-H., & Hornberger, J. C. (1996). Involving patients in the cadaveric kidney transplant allocation process: A decision-theoretic perspective. Management Science, 42(5): 629-641.

4. Akan, M., Alagoz, O., Ata, B., & Erenay, F. S. (2008). Optimizing liver allocation system incorporating disease evolution.

5. Akan, M., Alagoz, O., Ata, B., Erenay, F. S., & Said, A. (2012). A broader view of designing the liver allocation system. Operations Research, 60(4): 757-770.

6. Alagoz, O., Maillart, L. M., Schaefer, A. J., & Roberts, M. S. (2004). The optimal timing of living-donor liver transplantation. Management Science, 50(10): 1420-1430.

7. Alagoz, O., Maillart, L. M., Schaefer, A. J., & Roberts, M. S. (2007). Determining the acceptance of cadaveric livers using an implicit model of the waiting list. Operations Research, 55(1): 24-36.

8. Bellman, R. E., & Zadeh, L. A. (1970). Decision-making in a fuzzy environment. Management Science, 17(4): B-141-B-164.

9. Bertsimas, D., Farias, V. F., & Trichakis, N. (2013). Fairness, efficiency, and flexibility in organ allocation for kidney transplantation. Operations Research, 61(1): 73-87.

10. Chen, L.-H., & Tsai, F.-C. (2001). Fuzzy goal programming with different importance and priorities. European Journal of Operational Research, 133(3): 548-556.

11. David, I., & Yechiali, U. (1995). One-attribute sequential assignment match processes in discrete time. Operations Research, 43(5), 879-884.

12. Demirci, M. C., Schaefer, A. J., Romeijn, H. E., & Roberts, M. S. (2012). An exact method for balancing efficiency and equity in the liver allocation hierarchy. INFORMS Journal on Computing, 24(2): 260-275.

13. Fuzzati, R. (2005). Organ transplantation management (No. LAMP-REPORT-2005-002).

14. Hannan, E. L. (1981). On fuzzy goal programming. Decision Sciences, 12(3): 522-531.

15. Howard, D. H. (2002). Why do transplant surgeons turn down organs?: A model of the accept/reject decision. Journal of Health Economics, 21(6): 957-969.

16. Kalantari, M., Pishvaee, MS., & Yaghoubi, S., (2015). A Multi Objective Model Integrating Financial and Material Flow in Supply Chain Master Planning, Journal of Industrial Management Perspective, 19: 9-31 (In Persian)

17. MOHME. (2017). Ministry of Health and Medical Education (Iran). Retrieved from http://www.behdasht.gov.ir/.

18. Najafizadeh, K., Ghorbani, F., & Bahadori, F (2007). Brain death, Detection to Donation. Tehran: Kian Rayaneh Sabz Publisher service; Text in Persian.

19. Rahimi, H., Azar, A., & Rezaei Pandari, A., (2015). Designing a Multi Objective Job Shop Scheduling Model and Solving it by Simulated Annealing, Journal of Industrial Management Perspective, 1: 57-77 (In Persian)

20. Righter, R. (1989). A resource allocation problem in a random environment. Operations Research, 37(2): 329-338.

21. Ruth, R. J., Wyszewianski, L., & Herline, G. (1985). Kidney transplantation: A simulation model for examining demand and supply. Management Science, 31(5): 515-526.

22. Shahbandarzadeh, H., & Paykam, A., (2015). Employment of a Weighted Fuzzy Multi-Objective Programming Model to Determine the Amount of Optimum Purchasing from Suppliers, Journal of Industrial Management Perspective, 18: 129-152 (In Persian).

23. Su, X., & Zenios, S. A. (2005). Patient choice in kidney allocation: A sequential stochastic assignment model. Operations Research, 53(3): 443-455.

24. Su, X., & Zenios, S. A. (2006). Recipient choice can address the efficiency-equity trade-off in kidney transplantation: A mechanism design model. Management Science, 52(11): 1647-1660.

25. UNOS. (2016) United Network for Organ Sharing. Retrieved from https://www.unos.org/data/.

26. Wiesner, R., Edwards, E., Freeman, R., Harper, A., Kim, R., Kamath, P., . . . Merion, R. M. (2003). Model for end-stage liver disease (MELD) and allocation of donor livers. Gastroenterology, 124(1): 91-96.

27. Wiesner, R. H., McDiarmid, S. V., Kamath, P. S., Edwards, E. B., Malinchoc, M., Kremers, W. K., . . . Kim, W. (2001). MELD and PELD: application of survival models to liver allocation. Liver transplantation, 7(7): 567-580.

28. Zimmermann, H.-J. (1978). Fuzzy programming and linear programming with several objective functions. Fuzzy sets and systems, 1(1): 45-55.