مدل چندهدفه یکپارچه برای انتخاب سبد پروژه‌ها و برنامه‌ریزی اقدامات پاسخ به ریسک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه قم.

2 کارشناسی ارشد، دانشگاه قم.

چکیده

     انتخاب سبد پروژه‌ای که از نظر ریسک متوازن باشد و انتخاب اقداماتی برای کاهش ریسک پروژه‌ها، مسائلی هستند که به ­طور جداگانه مورد­توجه پژوهشگران بوده‌اند. در این پژوهش، یک مدل ریاضی یکپارچه برای دو مسئله بالا ارائه شده است. وضعیتی مورد­توجه است که در مرحله انتخاب سبد پروژه، برخی از پروژه‌های پیشنهادی با ریسک ­هایی مواجه هستند و می‌توان اقداماتی را برای کاهش این ریسک‌ها برنامه‌ریزی کرد. با توجه به اینکه انجام این پاسخ‌ها مستلزم صرف منابع است و اجرای آن‌ها ریسک سبد پروژه را تغییر می‌دهد، ضروری است انتخاب پاسخ‌ها و تأثیر آن‌ها بر ریسک سبد پروژه در همان مرحله انتخاب پروژه مد­نظر قرار گیرد. یک مدل ریاضی دو­هدفه پیشنهاد شده است که هدف اول آن حداکثرسازی سود ناشی از پروژه‌های منتخب و هدف دوم آن کمینه ­کردن ریسک سبد پروژه است. شاخص اندازه‌گیری ریسک سبد، واریانس سود آن است. با یک مثال عددی، نحوه کاربرد مدل و تفاوت رویکردهای یکپارچه و غیریکپارچه، نشان داده شده و برای حل مدل، از الگوریتم ژنتیک مرتب‌سازی نامغلوب (NSGA-II) استفاده شده است.
 

کلیدواژه‌ها


  1. Ben-David, I., & Raz, T. (2001). An integrated approach for risk response development in project planning. Journal of the Operational Research Society52(1), 14-25.
  2. Bhattacharyya, R., Kumar, P., & Kar, S. (2011). Fuzzy R&D portfolio selection of interdependent projects. Computers & Mathematics with Applications62(10), 3857-3870.
  3. Carazo, A. F., Gómez, T., Molina, J., Hernández-Díaz, A. G., Guerrero, F. M., & Caballero, R. (2010). Solving a comprehensive model for multi-objective project portfolio selection. Computers & operations research, 37(4), 630-639.
  4. Deb, K., Pratap, A., Agarwal, S., & Meyarivan, T. A. M. T. (2002). A fast and elitist multi-objective genetic algorithm: NSGA-II. IEEE transactions on evolutionary computation, 6(2), 182-197.
  5. Fan, M., Lin, N. P., & Sheu, C. (2008). Choosing a project risk-handling strategy: An analytical model. International Journal of Production Economics, 112(2), 700-713.
  6. Fang, C., Marle, F., Xie, M., & Zio, E. (2013). An integrated framework for risk response planning under resource constraints in large engineering projects. IEEE Transactions on Engineering Management, 60(3), 627-639.
  7. Ghorbani, S., & Rabbani, M. (2009). A new multi-objective algorithm for a project selection problem. Advances in Engineering Software40(1), 9-14.
  8. Heidenberger, K., & Stummer, C. (1999). Research and development project selection and resource allocation: a review of quantitative modelling approaches. International Journal of Management Reviews, 1(2), 197-224.
  9. Kalashnikov, V., Benita, F., López-Ramos, F., & Hernández-Luna, A. (2017). Bi-objective project portfolio selection in Lean Six Sigma. International Journal of Production Economics, 186, 81-88.
  10. Khalili-Damghani, K., Tavana, M., & Sadi-Nezhad, S. (2012). An integrated multi-objective framework for solving multi-period project selection problems. Applied Mathematics and Computation219(6), 3122-3138.
  11. Manavizadeh, N., Malek, S., Vosoughi-Kia, R., & Farrokhi-Asl, H. (2017). An efficient risk based multi objective project selection approach considering environmental issues. Uncertain Supply Chain Management, 5(2), 143-158.
  12. Markowitz, H. (1952). Portfolio selection. The journal of finance7(1), 77-91.
  13. Nik, E. R., Zegordi, S. H., & Nazari, A. (2011, December). A multi-objective optimization and fuzzy prioritization approach for project risk responses selection. In Industrial Engineering and Engineering Management (IEEM), 2011 IEEE International Conference on (pp. 888-892). IEEE.
  14. Nooraei Baydokht R., Hamedi M., Asgharizadeh E. (2018). A Model for R&D Project Portfolio Selection and Development in LCSI Enterprises. Industrial Management Perspective, 31(8), 9-36 (In Persian).
  15. PMI, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK guide). 2017. Project Management Institute, Maryland, USA.
  16. Rabbani, M., Bajestani, M. A., & Khoshkhou, G. B. (2010). A multi-objective particle swarm optimization for project selection problem. Expert Systems with Applications, 37(1), 315-321.
  17. Rabieh M., Fadaei A. (2014). Fuzzy Robust Mathematical Model for Project Portfolio Selection and its Solving through Multi Objective Differential Evolutionary Algorithm. Industrial Management Perspective, 19(5), 65-90 (In Persian).
  18. Salami Z., Naderi B., Tavvakoli Moghadam R. (2012). R&D Portfolio Selection Using Goal Programming in Automotive Industry. Industrial Management Perspective, 9(3), 147-167 (In Persian).
  19. Salmasnia, A., & Yazdekhasti, A. (2017). A bi-objective model to optimize periodic preventive maintenance strategy during warranty period by considering customer satisfaction. International Journal of System Assurance Engineering and Management, 8(4), 770-781.
  20. Seyedhoseini, S. M., Noori, S. & Hatefi, M. A. 2009. An Integrated Methodology for Assessment and Selection of the Project Risk Response Actions. Risk Analysis, 29,752-763. 
  21. Soofifard, R., Bafruei, M. K., & Gharib, M. (2018). A Mathematical Model for Selecting the Project Risk Responses in Construction Projects. Int. J. Optim. Civil Eng, 8(4), 601-624.
  22. Summerville, N., Uzsoy, R., & Gaytán, J. (2015). A random keys genetic algorithm for a bicriterion project selection and scheduling problem. International Journal of Planning and Scheduling, 2(2), 110-133
  23. Tofighian, A. A., & Naderi, B. (2015). Modeling and solving the project selection and scheduling. Computers & Industrial Engineering, 83, 30-38.
  24. Zhang, Y. (2016). Selecting risk response strategies considering project risk interdependence. International Journal of Project Management, 34(5), 819-830.
  25. Zhang, Y., & Fan, Z. P. (2014). An optimization method for selecting project risk response strategies. International Journal of Project Management, 32(3), 412-422.
  26. Zhang, Y., & Guan, X. (2018). Selecting Project Risk Preventive and Protective Strategies Based on Bow-Tie Analysis. Journal of Management in Engineering, 34(3), 04018009.