دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 Framework of Formulating and Prioritizing Quality Strategies Based on QFD-SECA-MABAC Techniques with a Cost-oriented Approach ارائه چارچوب تدوین و اولویت‌بندی استراتژی‌های کیفیت مبتنی بر تکنیک‌های QFD-SECA-MABAC با رویکرد هزینه‌محور 9 31 106205 10.48308/jimp.15.3.9 FA علی ابراهیمی کردلر دانشیار، گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-4627-9388 مهشید گلرنگ کارشناس ارشد، گروه مدیریت مدیریت تولید و عملیات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. حسین صفری استاد، گروه مدیریت تولید و عملیات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-9232-1319 Journal Article 2024 11 08 Introduction: Globalization has faced today's manufacturing organizations with challenges such as competitive and diverse markets, risk-taking and uncertain business environment, and the changing needs of customers. can't; Rather, it is vital for the survival of the organization and guarantees the success of the organization in the national and international markets. Previous studies show that today effective quality improvement has become a valuable method to ensure competitive advantage and improve organizational performance. In addition, there is a significant relationship between the quality and productivity level of the organization. Adopting an integrated quality strategy development process is a way to develop the organization's strategic ability, which leads to positive results and sustainable competitive advantages. However, the quality strategy has been neglected and despite its importance and necessity, there is a gap in the existence of a framework for formulating quality strategies. Methods: From the point of view of the objective, the current research is classified as applied research. We intend to provide a framework for formulating and prioritizing business strategies, quality strategies and quality systems by using the quality house matrix of the QFD approach. For this purpose, we use SECA and MABAC multi-criteria decision-making techniques for weighting and ranking strategies in different stages of the research. Due to the nature of this research, which is to provide a framework for formulating a quality strategy and ranking them, the statistical population is the senior managers of the desired organization; Because we only need the opinions and information of these managers. We use the targeted method for sampling, it should be noted that in this type of sampling method, the sample size is not considered. In order to conduct a case study, the main data of the research has been collected by field method and interviews with senior managers of the organization and distribution of questionnaires among them. The current research is cross-sectional in terms of time horizon and in order to collect information, library and field methods have been used in this research. The case study is one of the largest companies producing household and industrial edible oil with 700 employees. Results, discussion and Conclusions: After distributing Miles and Snow's questionnaire among the managers, 3 pioneering, analytical and defensive strategies scored above 15 (out of a total of 25 points) and were selected as the 3 strategies of the organization as What or business requirements on the left side of the house matrix. strategy was placed. After the brainstorming session, 5 strategies for reducing the percentage of waste, improving product health, reducing the rate of defective products, increasing the quality of internal and external raw materials, and increasing the quality of additives were extracted as the quality strategies of the organization in question. After applying the SECA technique, the 3rd rank of the selected business strategy was determined. Based on the greatest impact of each of the 5 quality strategies on business strategies, prioritize them in the order of improving product health, reducing the percentage of waste and increasing the quality of additives (jointly), reducing the rate of defective products and increasing the quality of raw materials. Internally and externally identified. Again, after the brainstorming session, 5 quality systems, 6 Sigma, ISO 9001, FMEA, EFQM and 5S were extracted as the quality systems of the organization in question, and using the MABAC method, after prioritization, their order was based on the highest level of influence in the direction of implementation. The company's quality strategies were obtained, respectively, ISO 9001, Six Sigma, FMEA, EFQM and 5S. مقدمه و اهداف: جهانی‌سازی، سازمان‌های تولیدی امروزی را با چالش‌هایی از‌جمله بازارهای رقابتی و متنوع، محیط تجاری ریسک‌پذیر و نامشخص و نیازهای متغیر مشتریان مواجه کرده است در چنین شرایطی کسب مزیت رقابتی صرفاً یک انتخاب محسوب نمی‌شود؛ بلکه برای بقای سازمان امری حیاتی بوده و موفقیت سازمان در بازارهای ملی و بین‌المللی را تضمین می‌کند. مطالعات پیشین نشان می‌دهند که امروزه بهبود کیفیت مؤثر به یک روش ارزشمند برای تضمین مزیت رقابتی و بهبود عملکرد سازمانی تبدیل شده است. علاوه بر این، بین کیفیت و سطح بهره‌وری سازمان رابطه معناداری وجود دارد. اتخاذ یک فرآیند تدوین استراتژی کیفیت یکپارچه راهی برای توسعه توانایی استراتژیک سازمان می‌باشد که منجر به ایجاد نتایج مثبت و مزیت‌های رقابتی پایدار می‌گردد. با این حال، استراتژی کیفیت مورد غفلت واقع شده و علی‌رغم اهمیت و ضرورت آن، خلأ وجود چارچوبی جهت تدوین استراتژی‌های کیفیت به چشم می‌خورد. روش‌ها: تحقیق حاضر از منظر هدف در زمره تحقیقات کاربردی قرار می‌گیرد. ما قصد داریم با بهره‌گیری ماتریس خانه کیفیت رویکرد QFD، یک چارچوب برای تدوین و اولویت‌بندی استراتژی‌های کسب ‌وکار، استراتژی‌های کیفیت و نظام‌های کیفیتی ارائه می‌دهیم. بدین منظور در مراحل مختلف پژوهش برای وزن دهی و رتبه‌بندی استراتژی‌ها از تکنیک‌های تصمیم‌گیری چند معیاره SECA و MABAC استفاده می‌نماییم. به دلیل ماهیت این تحقیق که ارائه یک چارچوب جهت تدوین استراتژی کیفیت و رتبه‌بندی آن‌ها می‌باشد، جامعه آماری مدیران ارشد سازمان موردنظر می‌باشند؛ زیرا صرفاً به نظرات و اطلاعات این مدیران نیاز داریم. برای نمونه‌گیری از روش هدفمند استفاده می‌نماییم، لازم به ذکر است که در این نوع روش نمونه‌گیری حجم نمونه مطرح نمی‌باشد. به منظور انجام مطالعه موردی، داده‌های اصلی تحقیق با روش میدانی و مصاحبه با مدیران ارشد سازمان و توزیع پرسش‌نامه میان آن‌ها جمع‌آوری شده‌است. پژوهش حاضر به لحاظ افق زمانی مقطعی محسوب می‌شود و در این تحقیق به منظور گردآوری اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای و میدانی بهره گرفته شده‌است. مورد مطالعه یکی از بزرگترین شرکت‌های تولیدکننده روغن خوراکی خانوار و صنعت با 700 نفر پرسنل است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: پس از توزیع پرسش‌نامه مایلز و اسنو میان مدیران، ۳ استراتژی پیشگامی، تحلیلگری و تدافعی دارای امتیاز بالای ۱۵ (از مجموع ۲۵ امتیاز) شدند و به عنوان ۳ استراتژی منتخب سازمان به عنوان What یا الزامات کسب‌وکار در سمت چپ ماتریس خانه استراتژی قرار گرفتند. پس از جلسه طوفان فکری، ۵ استراتژی کاهش درصد ضایعات، ارتقاء سلامت محصول، کاهش نرخ محصولات معیوب، افزایش کیفیت مواد اولیه داخلی و خارجی و افزایش کیفیت مواد افزودنی به عنوان استراتژی‌های کیفیت سازمان موردنظر استخراج شدند. پس از بکارگیری تکنیک SECA، رتبه 3 استراتژی‌ کسب و کار منتخب تعیین شد. بر اساس بیشترین میزان تأثیرگذاری هر یک از 5 استراتژی کیفیت بر روی استراتژی‌های کسب و کار، به ترتیب اولویت‌بندی آن‌ها بصورت ارتقاء سلامت محصول، کاهش درصد ضایعات و افزایش کیفیت مواد افزودنی (به صورت مشترک)، کاهش نرخ محصولات معیوب و افزایش کیفیت مواد اولیه داخلی و خارجی شناسایی شد. مجدداً پس از جلسه طوفان فکری، 5 نظام کیفیت ۶سیگما، ایزو ۹۰۰۱، FMEA ، EFQM و 5S به عنوان نظام‌های‌های کیفیت سازمان موردنظر استخراج شدند و با استفاده از روش MABAC، پس از اولویت بندی، ترتیب آن‌ها بر اساس بیشترین میزان تأثیرگذاری در جهت اجرای استراتژی‌های کیفیت شرکت به ترتیب، ایزو 9001، شش سیگما، FMEA، EFQM و5S بدست آمد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106205_942099b0305c280e0b3cdf7d5f75667c.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 Presenting a multi-product and multi-period mathematical model for sustainable supplier selection and development (Case study: Zamiad automotive company) ارائه یک مدل ریاضی چندمحصولی و چنددوره‌ای برای انتخاب و توسعه تأمین‌کنندگان پایدار (مطالعه موردی: شرکت خودروسازی زامیاد) 32 57 106027 10.48308/jimp.15.3.32 FA ندا اصیلی کارشناس ارشد، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران. ابراهیم تیموری استاد، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران. 0000-0003-3083-1609 Journal Article 2025 02 06 Introduction and Objectives: Supply chain management in today’s economic and competitive environment has been challenging for many decision-makers. The presence of multiple suppliers with different quality levels, high production and transportation costs, and expectations regarding product quality has caused suppliers to compete based on acceptable criteria. Moreover, the modern perspective on supply chains has shifted from the traditional view, and sustainability criteria, including environmental, social, and economic factors, have received increased attention among researchers. Supplier development is a form of collaboration between manufacturers and suppliers. This study aims to propose a two-stage mathematical model for supplier selection and development and to evaluate its performance in Zamyad Company (automotive industry). Methods: In the first stage, the competency of existing suppliers is evaluated, and those lacking the minimum required score to compete are prevented from entering the second stage. In the second stage, selected suppliers are identified, and their production quantities for each production period are planned. The model also considers production planning for suppliers, and suppliers are allowed to have backorders in their inventory. In addition to production planning, the characteristics of multi-period and multi-product environments are also taken into account. Due to the non-uniform nature of the objective functions, the mathematical model was linearized using the weighted sum method, converting it into a single-objective linear model. The model was solved using GAMS software. Results and Discussion: The results indicate that considering a multi-period environment adds two key capabilities to the model: first, it allows suppliers to meet demand with backorders, which reduces overall supply chain costs; second, it enables existing suppliers to develop their performance across all or some criteria in each production period. Moreover, the multi-product environment allows all suppliers to compete to supply at least one product, providing greater flexibility in supplier selection. Suppliers who can improve their performance in the accepted criteria for a specific product can be considered as candidates for supplying that product. Conclusions: The proposed mathematical model, considering multi-product and multi-period environments, provides an effective tool for supplier selection and development, facilitating optimal decision-making for companies. The results suggest that this model can reduce supply chain costs, improve the performance of existing suppliers, and allow new suppliers to enter the competitive environment. مقدمه و اهداف: مدیریت زنجیره تأمین در فضای اقتصادی و رقابتی امروز، برای بسیاری از تصمیم‌گیران این حوزه چالش‌برانگیز بوده است. وجود تأمین‌کنندگان مختلف با سطوح کیفی متفاوت، هزینه‌های بالای تولیدی، هزینه‌های حمل و نقل و انتظارات از سطح کیفی محصول تولیدی باعث شده است تا تأمین‌کنندگانی وارد عرصه رقابت شوند که معیارهای قابل قبول را داشته باشند. همچنین نگاه دنیای مدرن به زنجیره تأمین از حالت سنتی آن خارج شده و معیارهای مربوط به پایداری زنجیره تأمین شامل معیارهای زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی بیشتر مورد توجه محققین این حوزه بوده است. توسعه تأمین‌کننده یک نوع همکاری بین شرکت‌های تولیدکننده و تأمین‌کننده است. هدف این مطالعه ارائه یک مدل ریاضی دومرحله‌ای برای انتخاب و توسعه تأمین‌کنندگان و بررسی عملکرد آن در شرکت زامیاد (صنعت خودروسازی) می‌باشد. روش‌ها: در مرحله اول مدل ریاضی ارائه‌شده، شایستگی تأمین‌کنندگان قدیمی جهت ابقاء مورد بررسی قرار گرفته و در صورتی که فاقد حداقل امتیاز لازم جهت ورود به رقابت باشند، از ورود به مرحله دوم منع خواهند شد. سپس در مرحله دوم مدل ریاضی ارائه‌شده، تأمین‌کنندگان منتخب مشخص شده و میزان تولید هر کدام از آن‌ها در هر دوره تولیدی برنامه‌ریزی خواهد شد. امکان برنامه‌ریزی تولید برای تأمین‌کنندگان نیز در این مدل لحاظ شده و تأمین‌کننده مجاز است موجودی خود را دچار پس‌افت کند. علاوه بر برنامه‌ریزی تولید، ویژگی‌های محیط چنددوره‌ای و چندمحصولی نیز در این مقاله مورد توجه قرار گرفته است. مدل ریاضی پس از خطی‌سازی به دلیل عدم یکسان بودن جنس توابع هدف با استفاده از روش مجموع وزنی، تبدیل به مدلی تک‌هدفه و خطی‌سازی شده است. مدل ریاضی ارائه‌شده با استفاده از نرم‌افزار گمس حل شده است. یافته‌ها و بحث: بر اساس نتایج بدست‌آمده، در نظرگیری محیط چنددوره‌ای دو قابلیت را به مدل اضافه نموده است: نخست، این ویژگی باعث می‌شود تا تأمین‌کننده امکان برآورده کردن تقاضا به شکل پس‌افت را داشته باشد که در این صورت هزینه‌های کلی زنجیره تأمین کاهش پیدا می‌کند. دوم، این قابلیت باعث خواهد شد تا تأمین‌کنندگان قدیمی در هر دوره تولیدی امکان توسعه خود را در تمام یا برخی از معیار‌ها داشته باشند. همچنین، محیط چندمحصولی باعث خواهد شد تا تمامی تأمین‌کنندگان امکان رقابت برای تأمین حداقل یک محصول را داشته باشند و آزادی عمل بیشتری برای انتخاب تأمین‌کنندگان وجود داشته باشد. چنانچه تأمین‌کننده‌ای بتواند در معیارهای مورد پذیرش برای یک محصول خاص، خود را توسعه دهد می‌تواند به‌عنوان کاندید انتخاب به عنوان تأمین‌کننده آن محصول در نظر گرفته شود. نتیجه‌گیری: مدل ریاضی ارائه‌شده، با توجه به محیط چندمحصولی و چنددوره‌ای، ابزاری کارآمد برای انتخاب و توسعه تأمین‌کنندگان فراهم می‌کند و امکان تصمیم‌گیری بهینه برای شرکت‌ها را تسهیل می‌نماید. نتایج حاکی از آن است که این مدل می‌تواند هزینه‌های زنجیره تأمین را کاهش داده، عملکرد تأمین‌کنندگان قدیمی را ارتقا دهد و ورود تأمین‌کنندگان جدید به رقابت را ممکن سازد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106027_3c10b3ad8f1ed39cca3212b7dca0b6ec.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 A Novel Rough-Fuzzy DEMATEL-TOPSIS Approach for Contractor Selection with a Sustainable Perspective ارائه یک رویکرد نوین دیمتل-تاپسیس راف-فازی برای انتخاب پیمانکاران با رویکرد پایدار 58 90 106047 10.48308/jimp.15.3.58 FA امیر توسلی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. مجتبی فرخ استادیار، گروه مدیریت عملیات و فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0003-1390-3105 Journal Article 2025 02 16 Introduction: The selection of sustainable contractors is a critical challenge faced by executive managers and procurement personnel in today’s competitive world. Each year, numerous industrial and manufacturing projects are delegated to contractors, and improper contractor selection can lead to project failures. The importance of this issue is especially evident in supply chain management, where choosing the right contractor based on quality, price, and timing is of great significance. Due to its unique position in telecommunications product manufacturing, the company under study has a large number of contractors, particularly in the mechanical sector. Recognizing the need for a clear framework and method for evaluating and selecting mechanical contractors within the Electro-Optic Industries Company (SaIran), this research aims to address this gap. It is noteworthy that given the sensitivity of projects and the significant outsourcing of modular product construction to contractors, the wrong choice of mechanical contractor can have serious ramifications regarding delivery time management, manufacturing costs, product quality, and the company's reputation. Methods: This research develops a new framework for evaluating and selecting mechanical contractors, considering sustainability criteria. In the first phase, the internal power of each sustainability criterion is determined using the fuzzy AHP method, followed by identifying the internal relationships between these criteria using the fuzzy DEMATEL approach. In the second phase, the combination of internal power and the external impacts of the criteria results in the formation of a fuzzy power-relation matrix and the calculation of criteria weights. Finally, the fuzzy TOPSIS method is used to rank the contractors. Results and discussion: The proposed model, which utilizes an integrated rough-fuzzy approach, can simultaneously assess internal strengths and the interrelationships among criteria while providing the necessary flexibility to manage internal and external uncertainties. This research demonstrates significant results by evaluating the effectiveness and performance of the model through a real case study of sustainable mechanical contractor evaluation and comparing it with other methods. The findings from the rough-fuzzy DEMATEL-TOPSIS method indicate that the five main criteria for selecting contractors include bid price, equipment, environmental management system, financial capability, and green and clean technology. Particularly in the current economic conditions and due to sanctions, the financial capability of contractors and the need for advanced equipment are of great importance. Given the economic conditions and sanctions, bid price should be considered the most crucial factor in contractor selection. The identified criteria reflect the positive impact of economic, environmental, and social sustainability on contractor selection, enabling managers to identify the best options and enhance their processes. Conclusion: This research represents a significant advancement in sustainable contractor selection and introduces its innovative approach as an effective tool for managers. The provision of a fuzzy framework facilitates more accurate and effective decision-making in contractor selection and emphasizes the importance of focusing on sustainability in management processes. This model can serve as a comprehensive solution to address the challenges faced in contractor evaluation. Considering the combination of fuzzy sets and rough sets for the comprehensive management of internal and external uncertainties, the proposed rough-fuzzy method demonstrates a significantly different evaluation result compared to the other three methods. Therefore, the use of the rough-fuzzy method has a substantial impact on the final outcomes of the DEMATEL and TOPSIS methods. مقدمه و اهداف: انتخاب پیمانکار پایدار یک چالش حیاتی برای مدیران اجرایی و خرید به شمار می‌رود که در دنیای رقابتی امروزی با آن مواجه هستند. هر ساله، پروژه‌های صنعتی و تولیدی متعددی به پیمانکاران واگذار می‌شود و عدم انتخاب صحیح پیمانکار می‌تواند منجر به شکست در اجرای این پروژه‌ها شود. اهمیت این مسئله به ویژه در مدیریت زنجیره تأمین مشخص می‌شود، جایی که انتخاب پیمانکار مناسب بر اساس کیفیت، قیمت و زمان اهمیت زیادی دارد. شرکت مورد مطالعه به دلیل موقعیت ویژه‌ای که در زمینه تولید محصولات مخابراتی دارد، دارای تعداد زیادی پیمانکار، به ویژه در حوزه مکانیکی است. با توجه به اینکه احساس می‌شود نیاز به یک چهارچوب و روش مشخص برای ارزیابی و انتخاب پیمانکاران مکانیکی در شرکت صنایع الکترواپتیک صاایران وجود دارد، این تحقیق به منظور پر کردن این خلا در نظر گرفته شده است. شایان ذکر است که با توجه به حساسیت پروژه‌ها و واگذاری بخش عمده‌ای از ساخت محصولات به صورت ماژولار به پیمانکاران، انتخاب نادرست پیمانکار مکانیکی می‌تواند تبعات سنگینی در زمینه مدیریت زمان تحویل محصول به مشتری، هزینه‌های تولید، کیفیت محصول و اعتبار شرکت داشته باشد. روش‌ها: این تحقیق به توسعه یک چهارچوب جدید برای ارزیابی و انتخاب پیمانکاران مکانیکی با در نظر گرفتن معیارهای پایداری پرداخته است. در مرحله اول، قدرت داخلی هر یک از معیارهای پایداری توسط روش AHP راف-فازی تعیین شده و سپس با استفاده از روش دیمتل راف-فازی، روابط درونی بین این معیارها مشخص می‌شود. در مرحله دوم، ترکیب قدرت داخلی و تأثیرات خارجی معیارها منجر به تشکیل ماتریس قدرت-ارتباط راف-فازی و محاسبه وزن معیارها می‌شود. نهایتاً، برای تعیین رتبه پیمانکاران، از روش تاپسیس راف-فازی استفاده می‌شود. یافته‌ها: مدل پیشنهادی که رویکردی راف-فازی یکپارچه است، می‌تواند به طور همزمان قدرت داخلی و تأثیرات بین معیارها را بررسی نماید و انعطاف لازم برای مدیریت عدم‌اطمینان داخلی و خارجی را فراهم کند. این تحقیق با بررسی کارایی و عملکرد مدل در یک مثال واقعی از ارزیابی پیمانکار مکانیکی پایدار و مقایسه آن با روش‌های دیگر، نتایج قابل توجهی را به نمایش می‌گذارد. نتایج حاصل از روش دیمتل-تاپسیس راف-فازی نشان می‌دهد که پنج شاخص اصلی در انتخاب پیمانکاران شامل قیمت مناقصه، تجهیزات، سیستم مدیریت محیطی، توانایی مالی و فناوری سبز و پاک است. به‌ویژه در شرایط اقتصادی کنونی و وجود تحریم‌ها، توجه به توان مالی پیمانکار و ضرورت تجهیزات پیشرفته اهمیت زیادی دارد.با توجه به شرایط اقتصادی و تحریم‌ها، قیمت مناقصه باید به عنوان مهم‌ترین عامل در انتخاب پیمانکاران در نظر گرفته شود. معیارهای شناسایی‌شده نشان‌دهنده تأثیر مثبت پایداری اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی بر انتخاب پیمانکار است و مدیران می‌توانند از آن‌ها برای شناسایی بهترین گزینه‌ها و بهبود فرآیندها استفاده کنند. نتیجه‌گیری: تحقیق حاضر، نقطه قوتی در زمینه انتخاب پیمانکار پایدار به شمار می‌رود و رویکرد نوین خود را به عنوان ابزاری مؤثر برای مدیران معرفی می‌کند. ارائه یک چهارچوب راف-فازی، امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر و مؤثرتر در انتخاب پیمانکاران را فراهم می‌آورد و بر اهمیت توجه به پایداری در فرآیندهای مدیریتی تأکید می‌کند. این مدل می‌تواند به عنوان یک راهکار جامع برای مقابله با چالش‌های موجود در ارزیابی پیمانکاران به کار گرفته شود. با توجه به ترکیب مجموعه فازی و مجموعه راف برای مدیریت کامل عدم‌قطعیت های داخلی و خارجی، روش راف-فازی پیشنهادی یک نتیجه ارزیابی قابل توجه متفاوتی در مقایسه با سه روش دیگر نشان می‌دهد. بنابراین، استفاده از روش راف-فازی تأثیر قابل توجهی بر نتیجه نهایی روش دیمتل و تاپسیس دارد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106047_d7538a358983fc14b7674b6b2ecb6291.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 A Multi-Stage Stochastic Programming Model for Humanitarian Relief Logistics in Simultaneous Crisis Situation مدل برنامه‌‏ریزی تصادفی چند مرحله‌‏ای لجستیک امداد بشردوستانه در شرایط بحران‌‏های همزمان 91 117 105798 10.48308/jimp.15.3.91 FA عزت الله اصغری زاده دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-7048-9065 رضا جلالی استادیار،گروه مدیریت صنعتی، دانشکده کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. 0000-0002-1435-8666 علیرضا صفاریان دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، پردیس کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران. 0009-0007-0096-1310 Journal Article 2025 01 26 Introduction: Efficient management of relief operations in situations involving concurrent disasters—particularly when secondary crises follow primary ones—constitutes one of the major challenges in humanitarian logistics planning. The complexity of such conditions is intensified by uncertainties in resource demand and the probability of various scenarios, highlighting the necessity of designing models that are both effective and sensitive to these fluctuations. The primary objective of this study is to develop a multi-objective model for resource allocation, transportation scheduling, and minimizing the impacts of resource shortages under simultaneous primary and secondary disaster events. In addition to reducing transportation time and cost, the proposed model aims to minimize unmet demand and ensure a fair distribution of resources among affected areas. Methods: To achieve these goals, a three-objective model was developed to minimize transportation time, transportation cost, and unmet demand. Using the weighting method, the model was transformed into an equivalent single-objective formulation and solved under diverse uncertainty scenarios related to demand and the likelihood of secondary disasters. To evaluate model robustness, sensitivity analyses were conducted on key parameters, including resource demand and scenario occurrence probabilities. The model’s performance in larger-scale settings was also assessed by increasing the number of disaster points, storage centers, and scenarios. Additionally, separate analyses were performed to examine the effects of variations in secondary-disaster demand and transportation costs, allowing for a comprehensive assessment of the model’s capability in different crisis conditions. Results: Initial results under equal weighting of the three objectives indicated that optimal transportation time and cost remained within acceptable ranges, while unmet demand was minimized, demonstrating the model’s effectiveness in balancing conflicting goals. Sensitivity analysis showed that a 20% increase in demand leads to a 5.3% rise in transportation time and a 7.1% increase in unmet demand, whereas costs rise by only 3.8%, indicating the model’s robustness. Similarly, a 10% increase in the probability of secondary-disaster scenarios increases transportation time by 4.6% and unmet demand by 3.2%. Large-scale experiments revealed that when the number of disaster points increases to 50 and scenarios to 100, applying the two-stage method reduces the solution time from 145 to 48 minutes, while the resource coverage rate declines by only 2.9%, confirming the model’s scalability. Evaluation of objective weights indicated that the cost function is the most sensitive to weight variations, whereas transportation time and unmet demand exhibit relatively stable behavior. Comparing resource allocation between scenarios with and without secondary disasters showed that including secondary crises increases the average resource coverage in non-priority areas from 8% to 60%, reflecting a more equitable distribution of resources. Analysis of the secondary disaster demonstrated that a 20% increase in storm-related demand raises total cost by 13% and unmet demand by 20%. Furthermore, a 20% increase in transportation cost in the secondary stage increases total cost by 10% while slightly improving transportation time. The final unmet-demand sensitivity analysis confirmed the model’s stability against variations in key parameters. Conclusion: Overall, the proposed model exhibits robustness and flexibility under uncertainty and can effectively and equitably improve resource allocation in complex situations involving simultaneous disasters. The distinct sensitivity of the objectives and the significant role of secondary disasters suggest that effective humanitarian logistics planning requires an appropriate combination of objective weighting and careful consideration of secondary crisis dynamics. مقدمه: مدیریت بهینه عملیات امداد و نجات در شرایط وقوع بلایای هم‌زمان، به‌ویژه هنگامی که بحران‌های ثانویه نیز به‌دنبال بحران‌های اولیه رخ می‌دهند، یکی از چالش‌های اساسی در برنامه‌ریزی لجستیک انسان‌دوستانه محسوب می‌شود. پیچیدگی این شرایط در اثر عدم‌قطعیت در تقاضای منابع و احتمال وقوع سناریوهای مختلف تشدید شده و لزوم طراحی مدل‌هایی کارآمد و حساس به این تغییرات را ضروری می‌کند. هدف اصلی این پژوهش توسعه مدلی چندهدفه برای تخصیص منابع، زمان‌بندی حمل‌ونقل و به حداقل رساندن اثرات کمبود منابع در شرایط وقوع هم‌زمان بلایای اولیه و ثانویه است. این مدل تلاش دارد علاوه بر کاهش زمان و هزینه حمل‌ونقل، سطح تقاضای تأمین‌نشده را نیز تا حد ممکن کاهش داده و توزیعی عادلانه از منابع را در میان مناطق آسیب‌دیده تضمین کند. روش‌ها: برای دستیابی به اهداف فوق، یک مدل سه‌هدفه شامل کمینه‌سازی زمان حمل‌ونقل، هزینه حمل‌ونقل و تقاضای تأمین‌نشده توسعه یافت. مدل با استفاده از روش وزن‌دهی به یک مدل تک‌هدفه معادل تبدیل و با اعمال سناریوهای متنوع عدم‌قطعیت در تقاضا و احتمال وقوع بلایای ثانویه حل شد. جهت ارزیابی پایداری مدل، تحلیل حساسیت روی پارامترهای کلیدی شامل تقاضای منابع و احتمال وقوع سناریوها انجام گرفت. همچنین عملکرد مدل در مقیاس‌های بزرگ‌تر با افزایش تعداد نقاط بحران، مراکز ذخیره‌سازی و سناریوها بررسی شد. علاوه بر این، تأثیر تغییرات تقاضای بحران ثانویه و هزینه‌های حمل‌ونقل نیز از طریق تحلیل‌های جداگانه مورد ارزیابی قرار گرفت تا توانایی مدل در شرایط متفاوت بحرانی سنجیده شود. یافته‌ها: نتایج اولیه مدل در شرایط وزن‌دهی برابر میان سه هدف نشان داد که مقدار بهینه زمان و هزینه حمل‌ونقل در سطح قابل‌قبولی حفظ شده و میزان تقاضای تأمین‌نشده نیز در کمترین مقدار ممکن قرار می‌گیرد، که بیانگر کارایی مدل در ایجاد توازن میان اهداف متعارض است. تحلیل حساسیت نشان داد افزایش 20 درصدی تقاضا منجر به افزایش 5.3 درصدی زمان حمل‌ونقل و 7.1 درصدی تقاضای تأمین‌نشده می‌شود، در حالی که هزینه تنها 3.8 درصد افزایش می‌یابد که نشانگر پایداری مدل است. همچنین، افزایش 10 درصدی احتمال وقوع سناریوهای ثانویه زمان حمل‌ونقل را 4.6 درصد و تقاضای تأمین‌نشده را 3.2 درصد افزایش می‌دهد. نتایج مقیاس بزرگ نیز نشان داد با افزایش تعداد نقاط بحران به 50 و تعداد سناریوها به 100، استفاده از روش دو‌مرحله‌ای زمان حل را از 145 به 48 دقیقه کاهش داده و نرخ تأمین منابع تنها 2.9 درصد افت می‌کند، که قابلیت تعمیم مدل را تأیید می‌کند. ارزیابی وزن اهداف نشان داد تابع هزینه بیشترین حساسیت را به وزن‌ها دارد، در حالی که زمان حمل‌ونقل و تقاضای تأمین‌نشده رفتار نسبتاً پایداری نشان می‌دهند. مقایسه تخصیص منابع در سناریوهای شامل بلایای اولیه و ثانویه نیز آشکار ساخت در نظر گرفتن بلایای ثانویه موجب افزایش میانگین نرخ تأمین منابع از 8٪ به 60٪ در مناطق غیر اولویت‌دار می‌شود که حاکی از توزیع عادلانه‌تر منابع است. تحلیل بحران ثانویه نشان داد افزایش 20٪ تقاضای طوفان، هزینه کل را 13٪ و تقاضای تأمین‌نشده را 20٪ افزایش می‌دهد. همچنین افزایش 20٪ هزینه حمل‌ونقل در مرحله ثانویه، هزینه کل را 10٪ افزایش اما زمان حمل‌ونقل را اندکی بهبود می‌دهد. تحلیل نهایی حساسیت تقاضای تأمین‌نشده نیز پایدار بودن مدل را در برابر تغییرات پارامترهای کلیدی تأیید کرد. نتیجه‌گیری: جمع‌بندی نتایج بیانگر آن است که مدل پیشنهادی ضمن برخورداری از پایداری و انعطاف‌پذیری در برابر عدم‌قطعیت، قادر است تخصیص منابع را در شرایط پیچیده بلایای هم‌زمان به شکل مؤثر و عادلانه بهبود دهد. همچنین حساسیت متفاوت اهداف و اهمیت بلایای ثانویه نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی کارآمد لجستیک امدادی باید به ترکیبی از وزن‌دهی مناسب اهداف و لحاظ دقیق بحران‌های ثانویه توجه داشته باشد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_105798_82651be272ef370e55a122a3c009a84b.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 A Hybrid Model for Enhancing Container Port Management with a Focus on Sustainable Development ارائه مدل تلفیقی بهبود مدیریت بنادر کانتینری با تمرکز بر توسعه پایدار 118 140 106052 10.48308/jimp.15.3.118 FA امیر حاجیان دانشجوی دکتری، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-0171-4406 مریم حامدی استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-2551-1571 غلامرضا اسماعیلیان استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-2820-2531 Journal Article 2025 03 07 Introduction and Objectives: Given the critical role of ports in global trade and supply chains, the development of sustainable port management models has become a priority in the maritime industry. Focusing on existing research in sustainable management, this research aims to develop an integrated model for evaluating and prioritizing factors affecting the sustainability of container ports. The primary objective of this research is to examine and weigh sustainability criteria across three dimensions—environmental, social, and economic—to assist port authorities in making comprehensive and inclusive decisions in port management. Accordingly, this model is intended to reduce the complexity of sustainability assessments and increase the accuracy of measuring the key factors influencing the sustainable performance of ports. Methodology: This study applied the fuzzy Delphi method to screen and validate basic sustainability factors. Initially, 26 sustainability criteria were reviewed and validated based on existing literature and a survey of 14 experts. Subsequently, the fuzzy Full Consistency Method (FUCOM) was used to weigh and prioritize these criteria. In this stage, eight experts with relevant experience in port management and sustainability provided the necessary data through designed questionnaires. The fuzzy FUCOM method was chosen because of its ability to reduce the number of pairwise comparisons and to take account of the uncertainties involved. Through this process, the criteria were ranked based on their relative importance, and the final weights of the main factors and their corresponding sub-criteria were calculated. Findings: The results of this study show that among the sustainability dimensions related to container ports, the environmental dimension is the most important with a weight of 0.541, while the economic and social dimensions are the next most important with weights of 0.304 and 0.154 respectively. Among the environmental sub-criteria, water pollution management (with a relative weight of 0.1864) ranked highest, followed by air pollution management (relative weight of 0.1388) and the protection of ecosystems and habitats (relative weight of 0.1051). In the economic dimension, port operational efficiency (relative weight of 0.1760) was the most significant, followed by value-added productivity (relative weight of 0.1321) and port development financing (relative weight of 0.1192). It highlights the role of these factors in the economic development of ports. In the social dimension, health and safety (relative weight of 0.2228) were identified as the most critical criteria, while job creation and employment security (relative weight of 0.1577) and vocational skills training (relative weight of 0.1173) were also of high importance. Overall, the results of this study indicated that water and air pollution management factors, along with the protection of ecosystems and habitats, with final weights of 0.1008, 0.1388, and 0.1051, respectively, are the most influential factors in port sustainability. The findings suggest that focusing on these factors can significantly reduce the negative environmental impacts of port activities, increase stakeholder satisfaction, and enhance the global competitiveness of ports through improved environmental performance. Additionally, this approach can help ports achieve global sustainable development goals (SDGs) and align with international environmental regulations, ultimately leading to a more sustainable and responsible port system. Conclusion: This study provides a structured method for assessing and prioritizing sustainability factors in container ports, which can help to identify areas for improvement and implement sustainable strategies. The proposed model serves as a practical tool for monitoring sustainability performance and aligning with international standards. مقدمه و اهداف: با توجه به نقش حیاتی بنادر در تجارت جهانی و زنجیره‌های تأمین، توسعه مدل‌های مدیریت پایدار بنادر به یکی از اولویت‌های اصلی در صنعت دریایی تبدیل شده است. این پژوهش با تمرکز بر یافتههای تحقیقات صورتگرفته در زمینه مدیریت پایداری تلاش دارد تا یک مدل تلفیقی برای ارزیابی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر پایداری بنادر کانتینری تدوین نماید. هدف اصلی این تحقیق، بررسی و وزن‌دهی معیارهای پایداری در سه بعد محیطزیست، اجتماعی و اقتصادی است تا به حاکمیت بنادر در تصمیم‌گیری جامع‌ در مدیریت بندر کمک کند. بر این مبنا، این مدل به دنبال کاهش پیچیدگی‌های ارزیابی پایداری و افزایش دقت در سنجش عوامل کلیدی مؤثر بر عملکرد پایدار بنادر است. روش‌‌ها: در این پژوهش، از روش دلفی فازی برای غربالگری و تأیید عوامل پایداری مبنا استفاده شده است. ابتدا با درنظر گرفتن یافتههای موجود در ادبیات و نظرسنجی از ۱۴ خبره، 26 معیار پایداری بررسی و تأیید شدند. سپس، از روش فوکام فازی برای وزن‌دهی و اولویت‌بندی این معیارها استفاده شد. در این مرحله، ۸ خبره دارای تجربه مرتبط در حوزه مدیریت بنادر و پایداری، داده‌های لازم را از طریق پرسشنامه‌های طراحی‌شده ارائه کردند. روش فوکام فازی به دلیل کاهش تعداد مقایسات زوجی و امکان لحاظ کردن عدم قطعیت‌ها، انتخاب شده است. طی این فرآیند، معیارها بر اساس اهمیت نسبی‌شان رتبه‌بندی شدند و وزن‌های نهایی عوامل اصلی و معیارهای متناظر آنها محاسبه گردید. یافته‌‌ها: نتایج این پژوهش نشان می دهد که در بین ابعاد پایداری مرتبط با بنادر کانتینری، بعد زیست‌محیطی با وزن ۰.۵۴۱ بالاترین اهمیت را دارد، در حالی که ابعاد اقتصادی و اجتماعی به ترتیب با وزن‌های ۰.۳۰۴ و ۰.۱۵۴ در اولویت‌های بعدی قرار می گیرند. در بین زیرمعیارهای زیست‌محیطی، مدیریت آلودگی آب (با وزن نسبی ۰.۱۸۶۴) بالاترین رتبه را به خود اختصاص می دهد و پس از آن، مدیریت آلودگی هوا (با وزن نسبی ۰.۱۳۸۸) و حفاظت از اکوسیستم‌ها و زیستگاه‌ها (با وزن نسبی ۰.۱۰۵۱) به لحاظ اهمیت در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گیرند. در بعد اقتصادی، بازدهی عملیاتی بندر (وزن نسبی ۰.۱۷۶۰) بیشترین اهمیت را داشته، و پس از آن، بهره‌وری ارزش افزوده (وزن نسبی ۰.۱۳۲۱) و تأمین مالی توسعه بندر (وزن نسبی ۰.۱۱۹۲) در رتبه‌های بعدی قرار می گیرند که نشاندهنده نقش این عوامل در توسعه اقتصادی بندر است. در بعد اجتماعی، سلامت و ایمنی (با وزن نسبی ۰.۲۲۲۸) به عنوان مهم‌ترین معیار شناخته شد، در حالی که ایجاد اشتغال و امنیت شغلی (با وزن نسبی ۰.۱۵۷۷) و آموزش مهارت‌های شغلی (با وزن نسبی ۰.۱۱۷۳) نیز از اهمیت بالایی برخوردار بودند. به صورت کلی نیز، نتایج این پژوهش نشان می دهد که مدیریت آلودگی آب و هوا و حفاظت از اکوسیستم‌ها و زیستگاه‌ها به ترتیب با اوزان نهایی ۰.۱۰۰۸، 0.1388 و 0.1051 مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر پایداری بنادر هستند. این یافته‌ها مبین آن است که تمرکز بر این عوامل می‌تواند به طور قابل توجهی به کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی فعالیت‌های بندری کمک کند، رضایت ذینفعان را افزایش دهد، و از طریق بهبود عملکرد زیست‌محیطی، رقابت‌پذیری بنادر را در سطح جهانی ارتقا بخشد. همچنین، این رویکرد می‌تواند به بنادر در دستیابی به اهداف توسعه پایدار جهانی (SDGs) و همسویی با مقررات بین‌المللی زیست‌محیطی کمک کند، که در نهایت منجر به ایجاد یک سیستم بندری پایدارتر و مسئولیت‌پذیرتر خواهد شد. نتیجه‌گیری: این پژوهش یک روش ساختاریافته برای ارزیابی و اولویت‌بندی عوامل پایداری در بنادر کانتینری ارائه می دهد که می‌تواند در شناسایی حوزه‌های بهبود و اجرای استراتژی‌های پایدار کمک کند. مدل ارائه شده در این تحقیق به عنوان ابزاری کاربردی برای پایش عملکرد پایداری و همسویی با استانداردهای بین‌المللی پیشنهاد می‌شود.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106052_7f9459c17e6e68dfd8226dd0fbef30d9.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 Integrating DEMATEL and Scenario Planning Approaches to Explain the Future of Energy Imbalance in IRAN تلفیق رویکردهای دیمتل و سناریونویسی در تبیین آینده‌ ناترازی انرژی در ایران 141 169 106207 10.48308/jimp.15.3.141 FA سعید طرفی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران. 0009-0002-3913-6282 حسین محبی استادیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران. 0000-0002-3619-3479 Journal Article 2025 04 11 Introduction: In recent years, the energy imbalance has been a significant issue in Iran, affecting all industries, the national economy, and public satisfaction. As a developing country, Iran should not neglect growth and development in the energy sector. Considering its potential, it should move towards resolving the energy imbalance. This research aims to explore the future of energy imbalance in Iran, employing DEMATEL and scenario planning approaches to provide a framework for a better understanding of the influential factors and the paths ahead. Methods: This research takes a practical approach to examining the future of energy imbalance in Iran and is based on a pragmatic paradigm that emphasizes solving real problems and providing practical solutions. In terms of data collection, this research is descriptive-survey. The statistical population of this study includes university professors, senior managers, and prominent experts active in the Iranian energy industry who have sufficient knowledge and experience in this field. The research process begins with identifying primary drivers through the literature review, followed by determining the key drivers affecting the future of energy imbalance using the DEMATEL method. The DEMATEL method allows for identifying cause-and-effect relationships between different factors and determining the influence and receptiveness of each driver. After determining the key drivers, the analysis of the interactions of these drivers is performed using the specialized Scenario Wizard software. By analyzing the complex relationships between different factors, this software enables the development of plausible scenarios for the future of energy imbalance in Iran. Finally, based on the analyses, four distinct scenarios for the future of energy imbalance in Iran are extracted and described. Results and discussion: The four main scenarios identified for the future of energy imbalance in Iran are: Energy Spring: A favorable scenario with integrated governance, resilience against sanctions, optimized consumption, extensive regional cooperation, and investment in modern infrastructure leading to sustainable growth. Energy Mirage: An apparent effort to improve with institutional disabilities, limited regional cooperation, and lack of investment leading to unsustainable results. Energy Quagmire: A catastrophic situation resulting from structural weaknesses, crippling sanctions, inappropriate consumption patterns, regional tensions, and infrastructure crisis leading to the collapse of the energy industry. Energy Winter: A critical situation caused by structural weaknesses, comprehensive sanctions, failure to change consumption patterns, insufficient regional cooperation, and infrastructure crisis due to lack of investment requiring fundamental rethinking. These scenarios are developed based on the analysis of key drivers including “Energy Governance and Policy Structure”, “International Sanctions”, “Social Developments and Energy Consumption Pattern”, “Regional Cooperation” and “Energy Investment and Infrastructure”. Conclusion: The research results show that the future of energy imbalance in Iran is highly dependent on integrated and efficient governance in the energy sector and the development of appropriate infrastructure. Critical scenarios such as “Energy Quagmire” and “Energy Winter” require immediate and serious interventions in national policy, while favorable scenarios such as “Energy Spring” provide valuable opportunities to resolve energy imbalance and sustainable development in the country. By providing a comprehensive analytical framework, this research helps policymakers and decision-makers to adopt more effective strategies to address the challenge of energy imbalance in Iran by identifying trends, uncertainties, and potential consequences. This research emphasizes that paying attention to the dynamics of the energy system, understanding the impact of key factors, and creating readiness to face different scenarios are necessary for successful management of energy imbalance in Iran. مقدمه و اهداف: طی سالهای گذشته یکی از مسائل مهم و محوری کشور، ناترازی در بخش انرژی بوده که تمامی صنایع، اقتصاد کشور و رضایت اجتماعی در میان مردم را تحت تأثیر قرار داده است. از آن‌جایی که ایران یک کشور در حال توسعه محسوب می‌شود، نباید از رشد و توسعه در زمینه انرزی غافل شود و با توجه به ظرفیت مناسبی که در دست دارد باید به سمت رفع ناترازی انرژی حرکت کند. این پژوهش با هدف بررسی آینده ناترازی انرژی در ایران، رویکردهای دیمتل و سناریونویسی را به‌کار می‌گیرد تا چارچوبی برای درک بهتر عوامل مؤثر و مسیرهای پیش رو ارائه دهد. روش‌ها: این پژوهش با رویکردی کاربردی، به بررسی آینده ناترازی انرژی در ایران می‌پردازد و از منظر پارادایمی، مبتنی بر رویکرد پراگماتیستی است که بر حل مسائل واقعی و ارائه راهکارهای عملی تأکید دارد. از نظر نحوه گردآوری داده‌ها، این پژوهش از نوع توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق شامل اساتید دانشگاهی، مدیران ارشد و خبرگان برجسته فعال در صنعت انرژی ایران است که دارای دانش و تجربه کافی در این زمینه هستند. فرآیند پژوهش با شناسایی پیشران‌های اولیه از طریق ادبیات موضوع، آغاز و در مرحله بعد با تعیین پیشرانهای کلیدی مؤثر بر آینده ناترازی انرژی با استفاده از روش دیمتل ادامه یافت. روش دیمتل امکان شناسایی روابط علت و معلولی بین عوامل مختلف و تعیین میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری هر پیشران را فراهم می‌کند. پس از تعیین پیشران‌های کلیدی، تحلیل اثرات متقابل این پیشران‌ها با استفاده از نرم‌افزار تخصصی سناریو ویزارد انجام شده است. این نرم‌افزار، با تحلیل روابط پیچیده بین عوامل مختلف، امکان تدوین سناریوهای محتمل برای آینده ناترازی انرژی در ایران را فراهم می‌سازد. در نهایت، بر اساس تحلیل‌های انجام شده، چهار سناریوی متمایز برای آینده ناترازی انرژی در ایران استخراج و تشریح شدند. یافته‌ها: چهار سناریوی اصلی که برای آینده ناترازی انرژی در ایران شناسایی شده‌اند، عبارتند از: بهار انرژی: سناریویی مطلوب با حکمرانی یکپارچه، تاب‌آوری در برابر تحریم‌ها، بهینه‌سازی مصرف، همکاری‌های منطقه‌ای گسترده و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مدرن که منجر به رشد پایدار می‌شود. سراب انرژی: تلاشی ظاهری برای بهبود با وجود ناتوانی‌های نهادی، محدودیت در همکاری‌های منطقه‌ای و کمبود سرمایه‌گذاری که به نتایج ناپایدار منجر می‌شود. باتلاق انرژی: وضعیت فاجعه‌بار ناشی از ضعف ساختاری، تحریم‌های فلج‌کننده، الگوهای مصرف نامناسب، تنش‌های منطقه‌ای و بحران زیرساختی که به فروپاشی صنعت انرژی منجر می‌شود. زمستان انرژی: وضعیت بحرانی ناشی از ضعف‌های ساختاری، تحریم‌های جامع، عدم تغییر الگوهای مصرف، ناکافی بودن همکاری‌های منطقه‌ای و بحران زیرساخت‌ها به دلیل کمبود سرمایه‌گذاری که نیازمند بازنگری اساسی است. این سناریوها بر اساس تحلیل پیشران‌های کلیدی از جمله «ساختار حکمرانی و سیاست‌گذاری انرژی»، «تحریم‌های بین‌المللی»، «تحولات اجتماعی و الگوی مصرف انرژی»، «همکاری‌های منطقه‌ای» و «سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های انرژی» تدوین شده‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که آینده ناترازی انرژی در ایران به شدت وابسته به حکمرانی یکپارچه و کارآمد در بخش انرژی و توسعه زیرساخت‌های مناسب است. سناریوهای بحرانی مانند «باتلاق انرژی» و «زمستان انرژی» نیازمند مداخلات فوری و جدی در سیاست‌گذاری ملی هستند، در حالی که سناریوهای مطلوب مانند «بهار انرژی» فرصت‌های ارزشمندی برای رفع ناترازی انرژی و توسعه پایدار در کشور فراهم می‌کنند. این پژوهش با ارائه یک چارچوب تحلیلی جامع، به سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان کمک می‌کند تا با شناسایی روندها، عدم قطعیت‌ها و پیامدهای محتمل، استراتژی‌های مؤثرتری را برای مقابله با چالش ناترازی انرژی در ایران اتخاذ نمایند. این پژوهش تاکید دارد که توجه به پویایی سیستم انرژی، شناخت تاثیر عوامل کلیدی و ایجاد آمادگی برای مواجهه با سناریوهای مختلف، لازمه مدیریت موفق ناترازی انرژی در ایران است.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106207_9cc78a3d1c3e408768736970841adf9c.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 Intelligent Anomaly Detection in Unbalanced Industrial Data Using the Xgboost Model and Genetic Algorithm (GA) To Optimize Performance in Identifying Defective Products in the Production Line شناسایی هوشمند ناهنجاری در داده‌ های صنعتی نامتوازن با استفاده از مدل XGBoost و الگوریتم ژنتیک (GA) جهت بهینه ‌سازی عملکرد در شناسایی محصولات معیوب در خط تولید 170 194 106236 10.48308/jimp.15.3.170 FA رسول نعمت نیا دانشجوی دکتری گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0002-8737-9297 مریم خادمی دانشیار گروه ریاضی کاربردی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-9741-6808 کیامرث فتحی استادیار گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0001-8091-7967 سهیلا سردار استادیار گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-8587-4668 Journal Article 2024 07 09 Introduction and Objectives: The process of production lines and their sequence is one of the fundamental approaches in planning industrial products in bulk. Lack of proper planning in lines and suitable solutions for optimizing effective systems in the production and assembly process leads to increased time allocated to production, increased machine downtime, and consequently a decrease in the number of products produced in terms of quantity and production rate. Inefficiency of allocated resources results in increased system costs, all of which ultimately lead to low productivity and loss of available resources. Therefore, the main objective of this research is to identify anomalies in the semiconductor wafer production process using machine learning methods. The data used includes various features from produced wafers collected from a major manufacturer in the semiconductor industry, containing information about the status of wafers during the production process. To improve model performance and reduce the negative effects of outlier data, a winsorizing method was used to adjust extreme values in some features. Additionally, to better prepare the data, features were standardized so that the model would not be sensitive to scale differences between features. Method: In this research, through data preprocessing methods and simulation in Python software, efforts were made to increase the model's accuracy in identifying anomalies. The first step was data preparation and removal or adjustment of outlier data. Since some features contained extreme values that could skew the model, a "winsorizing" method was employed. Winsorizing means limiting very large and very small values of each feature to certain thresholds to reduce their impact on model performance. Another key step in this project was dimensionality reduction; given that this dataset includes 1,558 features, processing and analyzing all these features requires significant computational resources and may complicate the model unnecessarily. Therefore, using Linear Discriminant Analysis (LDA), the dimensionality of the data was reduced to a lower-dimensional space to create better separation between normal and anomalous classes. This dimensionality reduction helps the model classify data more accurately while simplifying computational processing. Findings: After data preparation, the standard table of orthogonal arrays in Taguchi method is used to standardize the data. L9(34) orthogonal arrays are selected as the most suitable design for models three to six. Then, the research data is used to identify anomalies using XGBoost model and genetic algorithm and compare the two models. The performance of the model was evaluated using confusion matrix and ROC curve and the efficiency of the algorithm. The results showed that the model has a high ability to identify anomalies and the value under the curve AUC was obtained equal to 0.97.Next, in order to further optimize and manage the challenge of data imbalance, Genetic Algorithm (GA) was used as an evolutionary approach to adjust the feature weights and classification threshold. These results indicate the ability of the model to distinguish healthy and defective samples with high accuracy. This research shows that by using appropriate data preprocessing techniques and machine learning models, successful results can be achieved in identifying production anomalies and identifying defective parts and preventing defective products from entering the market Conclusion: The results of this study showed that the XGBoost method has a high ability to detect anomalies. Also, the genetic algorithm has been able to improve performance metrics such as precision (92.4%), recall (0.924), and score (0.913) and provide stable convergence over different generations. The combination of XGBoost and genetic algorithm (GA) allows for more accurate detection of anomalies and shows that this approach can be used as a practical framework in improving quality control, reducing waste, and increasing the efficiency of production lines. مقدمه و اهداف. فرآیند ﺧﻄﻮط تولید و توالی آن ﯾﮑﯽ از روﯾﮑﺮد ﻫﺎی اساسی در برنامه ریزی ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺻﻨﻌﺘﯽ به صورت انبوه است. ﻋﺪم برنامه‌ریزی در ﺧﻄﻮط و راه کار مناسب برای بهینهسازی سیستمهای موثر در فرآیند تولید و مونتاژ، ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ زمان تخصیصی به امر تولید و افزایش زمانهای توقف ماشین‌آلات و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮐﺎﻫﺶ تعداد محصولات تولید از لحاظ تعدادی و نرخ تولید عدم ﮐﺎراﯾﯽ منابع تخصیصی و در اختیار و در نتیجه اﻓﺰاﯾﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎی ﺳﯿﺴﺘﻢ میشود ﮐﻪ همه این ﻋﻮاﻣﻞ در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﻬﺮه‌ وری ﭘﺎﯾﯿﻦ و از دست دادن منابع موجود است. از این رو در این پژوهش هدف اصلی شناسایی ناهنجاری‌ها در فرآیند تولید ویفرهای نیمه ‌هادی با استفاده از روش‌های یادگیری ماشین است. داده‌های مورد استفاده شامل ویژگی‌های مختلفی از ویفرهای تولیدی است که از یک تولید کننده بزرگ در صنعت نیمه ‌هادی جمع‌‌آوری شده و حاوی اطلاعاتی از وضعیت ویفرها در فرآیند تولید است. به منظور بهبود عملکرد مدل و کاهش اثرات منفی داده‌های پرت، از روش وینزوریزه کردن برای تعدیل مقادیر بسیار دور از میانگین در برخی از ویژگی‌ها استفاده شد. همچنین، برای آماده‌‌سازی بهتر داده‌ها، ویژگی‌ها استاندارد‌سازی شدند تا مدل نسبت به تفاوت مقیاس بین ویژگی‌ها حساس نباشد. روش‌ها. در این پژوهش، با استفاده از روش‌های پیش ‌پردازش داده و همچنین شبیه‌سازی در نرم‌افزار پایتون، سعی شد تا دقت مدل در شناسایی ناهنجاری‌ها افزایش یابد. اولین گام، آماده‌سازی داده‌ها و حذف یا تعدیل داده‌های پرت بود. به دلیل اینکه برخی از ویژگی‌ها شامل مقادیر بسیار و تعداد زیاد دور از میانگین بودند که می‌توانستند مدل را دچار انحراف کنند، از روش "وینزوریزه کردن" استفاده شد. وینزوریزه کردن به این معناست که مقادیر بسیار بزرگ و بسیار کوچک هر ویژگی به آستانه‌های معینی محدود می‌شوند تا تأثیر آن‌ها بر عملکرد مدل کاهش یابد. یکی دیگر از گام‌های کلیدی در این پروژه، کاهش ابعاد داده‌ها بود. با توجه به اینکه این مجموعه داده شامل ۱۵۵۸ ویژگی است، پردازش و تحلیل تمامی این ویژگی‌ها نیازمند منابع محاسباتی قابل توجهی است و ممکن است مدل را پیچیده‌تر از حد لازم کند. از این رو، با بهره‌‌گیری از روش "تحلیل تفکیک خطی (LDA) ، ابعاد داده‌ها به فضای بُعد پایین‌تری کاهش یافت تا جدایی بهتری بین کلاس‌های نرمال و ناهنجار ایجاد شود. این کاهش ابعاد به مدل کمک می‌کند تا طبقه ‌بندی داده‌ها را با دقت بیشتری انجام دهد و همچنین پردازش محاسباتی ساده‌‌تر شود. یافته‌ها. پس از آماده‌سازی داده‌ها، برای استانداردسازی دادهها ازجدول استاندارد آرایه‌های متعامد در روش تاگوچی استفاده میشود آرایه‌های متعامد L9(34) به ‌عنوان مناسب‌ترین طرح برای مدلهای سه تا شش انتخاب میشوند. سپس‌ داده‌ها مربوط به پژوهش با استفاده از مدل XGBoost و الگوریتم ژنتیک برای شناسایی ناهنجاری‌ها و مقایسه دو مدل استفاده شده است . عملکرد مدل با استفاده از ماتریس در هم‌ ریختگی و منحنی ROC و کارائی الگوریتم ژنتیک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدل توانایی بالایی در شناسایی ناهنجاری‌‌ها دارد و مقدار زیر منحنی AUC برابر با ۰.۹۷ به دست آمد. در ادامه، به‌منظور بهینه‌سازی بیشتر و مدیریت چالش عدم توازن داده‌-ها، از الگوریتم ژنتیک (GA) به‌عنوان یک رویکرد تکاملی برای تنظیم وزن ویژگی‌ها و آستانه طبقه‌بندی استفاده شد این نتایج‌نشان‌دهنده توانایی مدل در تفکیک نمونه‌های سالم و معیوب با دقت بالا است. این پژوهش نشان می‌دهد که با استفاده از تکنیک‌های مناسب پیش ‌پردازش داده و مدل‌های یادگیری ماشین، می‌توان در شناسایی ناهنجاری‌های تولید و شناسایی قطعات معیوب به نتایج موفقیت ‌آمیزی دست یافت و از ورود محصولات معیوب به بازار جلوگیری کرد. نتیجه‌گیری. نتایج به ‌دست ‌آمده از این تحقیق نشان داد که روش XGBoost توانایی بالایی در تشخیص ناهنجاری‌ها دارد.و همچنین الگوریتم ژنتیک توانسته است معیارهای عملکردی مانند دقت (92.4%)، ، فراخوانی (0.924) و امتیاز (0.913) را بهبود دهد و همگرایی پایداری در طول نسل‌های مختلف ارائه کند. ترکیب XGBoost و الگوریتم ژنتیک (GA) امکان شناسایی دقیق‌تر ناهنجاری‌ها را فراهم کرده و نشان می‌دهد که این رویکرد می‌تواند به‌عنوان یک چارچوب عملی در بهبود کنترل کیفیت، کاهش ضایعات و افزایش بهره‌وری خطوط تولید مورد استفاده قرار گیرد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106236_ac99c6134cf75b4c3e5f63cbb1a149ee.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 Identifying critical safety assets and choosing their maintenance strategy with an integrated approach شناسایی دارایی‌‎های حیاتی ایمنی و انتخاب استراتژی نگهداری آنها با رویکرد تلفیقی 195 213 106045 10.48308/jimp.15.3.195 FA ناصر صدرا ابرقویی استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه جامع علمی کاربردی، یزد، ایران. 0000-0003-4939-2597 حسین ملایجردی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی ایمنی صنعتی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران. 0009-0008-4481-0685 آفرین اخوان دانشیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران. 0000-0001-9711-5266 روح‌الله فلاح مدواری استادیار، گروه مهندسی بهداشت حرفه‎ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران. 0000-0003-3112-6733 سپیده کمالی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی بهداشت حرفه‎ای، دانشکده علوم پزشکی اسفراین، اسفراین، ایران. 0000-0002-3487-9872 Journal Article 2025 01 04 Introduction: Optimal maintenance decision‑making is one of the most critical managerial processes in industrial organizations. Well‑designed maintenance strategies keep risk at an acceptable level through measures such as elimination, substitution, engineering and managerial controls, and the use of personal protective equipment (PPE). Depending on the context, this can be achieved through run‑to‑failure maintenance (RTFM), preventive maintenance (PM), condition‑based maintenance (CBM), or reliability‑centered maintenance (RCM). Selecting the most appropriate strategy for a given asset requires weighing multiple criteria including cost, safety, time, added value, reliability, and sustainability. Because sustainability considerations directly support HSE requirements, they can drive accident rates toward zero while minimizing total cost. Against this backdrop, the present study identifies critical safety‑related assets and selects their maintenance strategies at the Eefaceram tile factory. Methods: The study is descriptive analytical in design and applied in purpose. Data were gathered through library research, field observations, and documentation. A panel of ten experts completed a structured questionnaire. Based on the literature, three principal criteria cost, safety, and sustainability were adopted. Indicators extracted from previous studies were first screened via the Delphi method; an integrated approach combining ANP, DEMATEL, and TOPSIS was then used for prioritization. Results and Discussion: All ten experts (managers and senior HSE specialists) were male; %10 held associate degrees, %70 bachelor’s degrees, and %20 postgraduate degrees. Most respondents fell into the 31–40 age bracket. A three‑level analytic network was built: the study goal at level 1, the three main criteria at level 2, and ten Delphi‑validated sub‑criteria at level 3. DEMATEL was employed to map inter‑criteria influences; the resulting network was modeled in Super Decisions to derive ANP weights. Finally, TOPSIS was applied to rank candidate maintenance strategies. Cost emerged as the most influential criterion, while safety was the most influenced and had the greatest overall interaction. The sub‑criterion “health and human safety” ranked first among all sub‑criteria. Among the alternative strategies, RTFM, PM, CBM, and RCM proved to be the most suitable options for the plant, in that order. Conclusions: Cost ranked first, safety second, and sustainability third among the main criteria. Cost exerted the strongest causal influence, whereas safety and sustainability were the most receptive and interactive. “Material and consumable costs” and “labor costs” were the top two cost sub‑criteria. Within the safety dimension, “health and human safety” took precedence over “equipment safety.” For sustainability, “energy consumption” ranked highest, while “environmental management system” ranked lowest. Overall, run‑to‑failure maintenance was identified as the top strategy, followed by preventive maintenance, condition‑based maintenance, and reliability‑centered maintenance. Practical recommendations are offered to the Eefaceram tile factory to enhance human health and safety, reduce production costs, and maintain a safer work environment. مقدمه و اهداف: یکی از مهم‌ترین فرآیندهای تصمیم‌گیری در سازمان‌های صنعتی، تعیین استراتژی نگهداری و تعمیرات بهینه است. استراتژی‎‌های نگهداری سبب کاهش ریسک‌‎ها تا سطح قابل قبول می‎شوند. این موارد به صورت خلاصه با بکارگیری رویه‌‎هایی چون حذف، جایگزین کردن، کنترل‎‌های مهندسی و مدیریتی و بهره‌‎گیری از تجهیزات حفاظت فردی قابل انجام است که با استفاده از استراتژی‌‎های مشخصی چون تعمیر و نگهداری از اجرا تا خرابی (RTFM)، نگهداری پیشگیرانه (PM)، نگهداری مبتنی بر شرایط (CBM) و تعمیر و نگهداری مبتنی بر قابلیت اطمینان (RCM) می‏‌توان به هدف دست یافت. انتخاب مناسب‌ترین استراتژی نگهداری از میان مجموعه‌ای از گزینه‌های موجود برای یک قطعه تجهیزات شامل معیارهای ارزیابی متعددی مانند هزینه، ایمنی، زمان، ارزش افزوده، قابلیت اطمینان، پایداری و غیره است. بنابراین، عوامل پایداری، نقش مهمی در ارزیابی استراتژی‌های نگهداری و تعمیرات ایفا می‌کنند به طوری که به عنوان الزامات اجرای HSE در سیستم‌ها می‌تواند نرخ حوادث را نزدیک به صفر و هزینه‌ها را به حداقل برساند. از این‌رو این تحقیق با هدف شناسایی دارایی‌های ایمنی و انتخاب استراتژی نگهداری آنها در کارخانه کاشی ایفاسرام صورت گرفته است. روش‌ها: پژوهش حاضر بر حسب نوع روش، توصیفی- تحلیلی و از لحاظ نوع هدف، کاربردی است. روش گردآوری اطلاعات مبتنی بر روش‎های اسنادی (کتابخانه‌‎ای)، مشاهده (مطالعات میدانی) و مستندسازی می‌‎باشد. جامعه آماری تحقیق حاضر که بوسیله پرسشنامه انجام شده است، به تعداد 10 نفر از خبرگان کارخانه کاشی ایفاسرام بود. بر اساس مطالعات صورت‌گرفته معیارهای اصلی تحقیق شامل هزینه، ایمنی و پایداری بود. در ابتدا شاخص‌های بدست آمده از مرور ادبیات با استفاده از تکنیک دلفی غربال شدند، سپس با استفاده از رویکرد تلفیقی شامل تکنیک‌های ANP، DEMATEL و TOPSIS رتبه بندی، صورت گرفت. یافته‌ها: تعداد افراد انتخاب شده 10 نفر بودند شامل مدیران و کارشناسان با سابقه ایمنی صنعتی و بهداشت حرفه‌ای. همه‌ی خبرگان کارخانه کاشی ایفاسرام که در این تحقیق شرکت کردند مرد بودند. خبرگان با تحصیلات کاردانی 10 درصد، کارشناسی 70 درصد و تحصیلات تکمیلی 20 درصد کل جامعه بودند. از بین تعداد افراد پاسخ دهنده بیشترین فراوانی مربوط به بازه سنی 31 تا 40 سال است که با 157 نفر، 9/40 درصد حجم نمونه را تشکیل دادند. کمترین فراوانی مربوط به افراد با بازه سنی کمتر از 30 سال است که با 26 نفر، 8/6 درصد حجم نمونه را به خود اختصاص داده‌اند. با توجه به مطالعه‌ی مبانی نظری و بررسی سوابق موضوع معیارها و زیرمعیارهای مرتبط با دارایی‌های ایمنی، تعیین گردید و روابط میان هر یک از این معیارها و زیرمعیارها توسط گروهی از متخصصین مشخص شد. در مدل شبکه‌ای این تحقیق، در سطح اول هدف پژوهش (انتخاب بهترین استراتژی نگهداری دارایی‌های حیاتی ایمنی) و در سطح دوم، 3 معیار (هزینه، ایمنی و پایداری) در نظر گرفته‌شد و در سطح سوم، 10 زیرمعیار که با استفاده از تکنیک دلفی و با در نظر گرفتن نظر خبرگان باقی ماندند، قرار گرفتند. در ادامه به منظور تعیین روابط داخلی میان معیارها در سطح دوم از روش DEMATEL استفاده شده است. در مرحله بعد شبکه ANP با استفاده از روابط مشخص شده از روش DEMATEL ترسیم شد و وزن هر یک از معیارها و زیر معیارها نسبت به یکدیگر در نرم افزار Super Decision تعیین گردید. در آخرین مرحله، برای انتخاب بهترین استراتژی نگهداری دارایی‌های حیاتی ایمنی از تکنیک TOPSIS استفاده شد. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که معیار هزینه در اولویت اول میان معیارها و تأثیرگذارترین معیار و معیار ایمنی، تأثیرپذیرترین معیار بود است که بالاترین تعامل را با سایر معیارها دارا بود. زیرمعیار ایمنی سلامت و ایمنی انسان در اولویت اول میان زیرمعیارها تعیین شد. همچنین از میان راهکارهایی مثل تعمیر و نگهداری از اجرا تا خرابی، نگهداری پیشگیرانه، نگهداری مبتنی بر شرایط و تعمیر و نگهداری مبتنی بر قابلیت اطمینان به عنوان مهم‌‎ترین راهکارها برگزیده شدند. نتیجه‌گیری: در بررسی اولویت‌‎بندی معیارهای اصلی پژوهش، معیار هزینه در اولویت اول، معیار ایمنی در اولویت دوم و معیار پایداری در اولویت سوم قرار گرفت. در بررسی ارتباطات میان معیارها، معیار هزینه از بیشترین تاثیرگذاری و معیار ایمنی و پایداری از میزان تاثیرپذیری و تعامل بسیار زیادی برخوردار بودند. زیر معیار هزینه مواد و مواد مصرفی در اولویت اول و زیرمعیار هزینه نیروی انسانی در اولویت دوم قرار گرفت. همچنین زیرمعیارهای معیار ایمنی بدین صورت شد که زیر معیار ایمنی سلامت و ایمنی انسان در اولویت اول و زیرمعیار ایمنی تجهیزات در اولویت دوم قرار گرفت و در انتها در مورد زیرمعیارهای معیار پایداری بدین صورت حاصل شد که زیر معیار مصرف انرژی در اولویت اول و زیرمعیار سیستم مدیریت محیطی در اولویت دهم قرار گرفت. استراتژی تعمیر و نگهداری از اجرا تا خرابی در جایگاه اول، نگهداری پیشگیرانه در جایگاه دوم، نگهداری مبتنی بر شرایط در جایگاه سوم و در نهایت تعمیر و نگهداری مبتنی بر قابلیت اطمینان در اولویت آخر قرار گرفت. به کارخانه کاشی ایفاسرام در راستای بهبود وضعیت سلامت و ایمنی انسان، کاهش هزینه‌های تولید و محیط کار مناسب و ایمن پیشنهاداتی ارائه شد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106045_45036745f68e953dc745e644e78ba9cc.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 A Game‑Theoretic Approach to Government Customs Tariff Policy in the Green and Non‑Green Vehicle Import Supply Chain رویکرد نظریه‌بازی برای سیاست‌گذاری تعرفه گمرکی دولت در زنجیره تأمین واردات خودروی سبز و غیرسبز 214 237 106204 10.48308/jimp.15.3.214 FA مسعود نعمت پور سجاسی دانشجوی دکتری، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. 0009-0009-0141-1948 مرتضی راستی برزکی استاد، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع و سیستم‌ها، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-6979-4123 محمدعلی اقبالی استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی کامپیوتر و صنایع، دانشگاه صنعتی بیرجند، بیرجند، ایران. 0000-0002-0943-3107 Journal Article 2024 09 03 Introduction and Objectives: Given the increasing development of international trade and the necessity of considering environmental concerns, optimal tariff policy for green and non‑green vehicles has become a significant challenge for governments. This paper aims to analyze the strategic interaction among the government, manufacturers, and dealerships in the import supply chain, and examines the impact of customs tariffs on pricing, service levels, and the degree of greenness of vehicles. In other words, it addresses the following questions: What is the effect of the green‑to‑non‑green vehicle tariff ratio on equilibrium prices? How does a green vehicle manufacturer behave in response to changes in customs tariffs? And how can the government adjust tariffs in a way that both fiscal interests and environmental objectives are met? Methods: This research employs a three‑level model comprising the government as the policymaker, foreign manufacturers of green and non‑green vehicles, and domestic dealerships, taking into consideration demand functions that depend on price, service level, and degree of greenness. Stackelberg game theory is used to model the hierarchical interaction between the government (as the leader) and the other members (as followers). Accordingly, equilibrium values of key variables including prices, service levels, product greenness, demand functions, and profitability have been calculated parametrically. To validate the model, a case study has been conducted, and sensitivity analyses on important parameters have been performed. In this model, analytical methods are employed to examine the balance among the different interests of the stakeholders. Findings: The findings from the data analysis show that applying different tariff policies on green and non-green vehicles has significant effects on supply chain performance. When the tariff on non-green vehicles is higher than that on green vehicles, the final price of these vehicles is higher, even if their base price is lower. It was also found that the way in which income is divided between the manufacturer and the dealership has a direct impact on their profitability; so that as the manufacturer's share of the dealership's income increases, the manufacturer's profit increases, while the dealership's profit initially increases and then decreases after reaching the optimum point. The analyses showed that increasing the ratio of green to non-green vehicle tariffs has a negative impact on the government's environmental benefits. However, this change has a nonlinear effect on the government's overall profit, first increasing and then decreasing it. The findings suggest that tariff policies can serve as an effective tool to steer the market towards greener products, but they must be designed carefully and with all aspects in mind. Conclusion: The results show that game theory-based tariff policymaking can simultaneously achieve economic and environmental goals. The findings indicate that setting the optimal ratio of green to non-green vehicle tariffs not only creates a proper balance between the interests of the government, manufacturers, and dealers, but also can act as an effective tool to guide the market towards more sustainable products. For the development of future research, it is suggested that studies be conducted on the generalization of the supply chain structure with the presence of green vehicle dealers, examining the impact of domestic manufacturers on market competition, evaluating types of cooperation agreements between manufacturers and dealers, analyzing factors affecting consumer demand, and comparing tariff policy with other support tools. Such research can lead to a deeper understanding of the dynamics of this market and to designing more effective policies. مقدمه و اهداف: با توجه به توسعه روزافزون تجارت بین‌الملل و ضرورت توجه به ملاحظات زیست‌محیطی، سیاست‌گذاری تعرفه‌ای بهینه برای خودروهای سبز و غیرسبز به چالشی مهم برای دولت‌ها تبدیل شده است. این مقاله با هدف تحلیل تعامل استراتژیک بین دولت، تولیدکنندگان و نمایندگی‌های خودرو در زنجیره تأمین واردات، به بررسی تأثیر تعرفه‌های گمرکی بر قیمت‌گذاری، سطح خدمات و درجه سبز بودن خودروها‌می‌پردازد. به عبارت دیگر، به این مسئله میپردازد که نسبت تعرفه خودروی سبز به غیرسبز چه اثری بر قیمت‌های تعادلی دارد؟ یا رفتار تولیدکننده خودروی سبز در پاسخ به تغییرات تعرفه گمرکی چگونه است؟ و اینکه دولت چگونه می‌تواند تعرفه‌ها را به گونه‌ای تنظیم کند که هم منافع مالی و هم اهداف زیست‌محیطی تأمین شوند؟ روش‌ها: این پژوهش از یک مدل سه‌سطحی شامل دولت به عنوان سیاستگذار، تولیدکنندگان خارجی خودروهای سبز و غیرسبز، و نمایندگی‌های فروش داخلی با درنظرگرفتن توابع تقاضای وابسته به قیمت، سطح خدمات و درجه سبز بودن استفاده می‌کند. از بازی استاکلبرگ برای مدلسازی تعامل سلسله‌مراتبی دولت (به عنوان رهبر) و سایر اعضا (به عنوان پیرو) استفاده شده به طوریکه، مقادیر تعادلی متغیرهای کلیدی شامل قیمت‌ها، سطح خدمات، درجه سبز بودن محصولات، توابع تقاضا و سودآوری به صورت پارامتریک محاسبه شده است. برای تأیید اعتبار مدل، یک مطالعه موردی انجام گرفته و تحلیل‌های حساسیت بر روی پارامترهای مهم صورت پذیرفته است. در این مدل، از روش‌های تحلیلی برای بررسی تعادل بین منافع مختلف بازیگران استفاده شده است. یافته‌ها: یافتههای حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که اعمال سیاست‌های تعرفه‌ای متفاوت بر خودروهای سبز و غیرسبز تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد زنجیره تأمین دارد. هنگامی که تعرفه خودروهای غیرسبز بیشتر از خودروهای سبز در نظر گرفته می‌شود، قیمت نهایی این خودروها در سطح بالاتری قرار می‌گیرد، حتی اگر قیمت پایه آنها پایین‌تر باشد. همچنین، مشخص شد که نحوه تقسیم درآمد بین تولیدکننده و نمایندگی تأثیر مستقیمی بر سودآوری آنها دارد؛ به طوری که با افزایش سهم تولیدکننده از درآمد نمایندگی، سود تولیدکننده افزایش می‌یابد، در حالی که سود نمایندگی ابتدا روند صعودی داشته و پس از رسیدن به نقطه بهینه، کاهش پیدا می‌کند. تحلیل‌ها نشان داد که افزایش نسبت تعرفه خودروهای سبز به غیرسبز تأثیر منفی بر منافع زیست‌محیطی دولت دارد. با این حال، این تغییر بر سود کلی دولت اثر غیرخطی گذاشته و ابتدا باعث افزایش و سپس کاهش آن می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن است که سیاست‌های تعرفه‌ای می‌تواند به عنوان ابزاری مؤثر برای هدایت بازار به سمت محصولات سبزتر عمل کند، اما باید با دقت و در نظر گرفتن تمام جوانب طراحی شوند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری تعرفه‌ای مبتنی بر نظریه بازی می‌تواند به طور همزمان اهداف اقتصادی و زیست‌محیطی را محقق سازد. یافته‌ها حاکی از آن است که تنظیم نسبت بهینه تعرفه خودروهای سبز به غیرسبز نه تنها تعادل مناسبی بین منافع دولت، تولیدکنندگان و نمایندگی‌ها ایجاد می‌کند، بلکه می‌تواند به عنوان ابزاری مؤثر برای هدایت بازار به سمت محصولات پایدارتر عمل نماید. برای توسعه تحقیقات آتی، پیشنهاد می‌شود مطالعاتی در زمینه تعمیم ساختار زنجیره تأمین با حضور نمایندگی‌های خودروهای سبز، بررسی تأثیر تولیدکنندگان داخلی بر رقابت بازار، ارزیابی انواع قراردادهای همکاری بین تولیدکنندگان و نمایندگی‌ها، تحلیل عوامل مؤثر بر تقاضای مصرف‌کنندگان و مقایسه سیاست تعرفه‌ای با دیگر ابزارهای حمایتی انجام پذیرد. چنین پژوهش‌هایی می‌تواند به درک عمیق‌تری از پویایی‌های این بازار و طراحی سیاست‌های مؤثرتر بینجامد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106204_a6c27d96d40d291b4a7bc3797cdf5253.pdf

دانشگاه شهید بهشتی چشم‌انداز مدیریت صنعتی 2251-9874 15 3 2025 09 23 Modeling the Barriers Affecting the Implementation of the Health Industry Based on the Fourth Industrial Revolution مدل‌سازی موانع مؤثر بر استقرار صنعت سلامت مبتنی بر انقلاب چهارم صنعتی 238 263 106206 10.48308/jimp.15.3.238 FA ساناز شفیعی استادیار، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-2197-603X مسرت آیت استادیار، گروه مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0001-5473-8092 Journal Article 2025 03 07 Introduction and objectives: The emergence of the Fourth Industrial Revolution, also referred to as Industry 4.0, has brought about profound transformations across various industries, including the healthcare sector. This transformation is grounded in advanced technologies such as the Internet of Things (IoT), big data analytics, artificial intelligence (AI), machine learning (ML), and cyber-physical systems, all of which contribute to enhancing productivity, service quality, and patient experience. In this context, the concept of *Healthcare 4.0 has emerged as a novel paradigm focusing on process digitalization, optimization of healthcare systems, and leveraging advanced technologies. Despite its significant potential benefits, the implementation of Healthcare 4.0 in health systems faces substantial challenges, including concerns over data security and privacy, lack of standardization, managerial complexities, and resistance to change. The aim of this study is to identify and analyze the barriers to implementing Healthcare 4.0 within the framework of the Fourth Industrial Methods: This applied research was conducted through a systematic literature review combined with expert evaluation. The study population comprised all relevant scholarly articles on Healthcare 4.0 and the adoption of Fourth Industrial Revolution technologies in healthcare, collected from reputable domestic and international databases. A purposive sampling method was employed to select the most relevant studies. The extracted data were reviewed and validated by 12 experts in digital health and healthcare technology. The DEMATEL method was used to identify the intensity and direction of relationships between barriers, while the ISM technique was applied to classify and level these barriers based on their degree of influence and dependence. Findings: The analysis revealed that the absence of government incentives and support, lack of clarity regarding economic benefits, high investment costs, inadequate regulations, and the absence of a legal framework constitute the fundamental and most critical barriers to Healthcare 4.0 implementation. Furthermore, data security and privacy concerns, lack of common standards, and interoperability challenges were identified as the most influential factors affecting the adoption of Healthcare 4.0. In contrast, organizational resistance to change and managerial complexities were classified as dependent barriers, influenced by other factors. The ISM-based hierarchical structuring indicated that addressing root barriers could significantly facilitate the adoption process. These findings highlight the interdependence of barriers and the importance of strategic interventions targeting the most influential factors to achieve effective integration of Industry 4.0 technologies into healthcare systems. Conclusions: The findings of this study provide valuable insights for policymakers and healthcare managers seeking to facilitate the successful adoption of Healthcare 4.0. By understanding the relationships among barriers and their hierarchical structure, decision-makers can prioritize strategic actions that address root causes. The study offers a foundation for future research aimed at integrating Fourth Industrial Revolution technologies into healthcare systems and designing optimal implementation models. Timely and targeted policy actions will enable healthcare systems to harness the full potential of these technologies, ultimately improving service quality, operational efficiency, and patient outcomes. Timely action by policymakers to address the identified barriers will enable healthcare managers and policymakers to develop strategies that ensure the successful implementation of Health 4.0 technologies in various countries, allowing them to fully harness the potential of this revolution in the healthcare sector. مقدمه و اهداف: ظهور انقلاب صنعتی چهارم، که با عنوان صنعت 4.0 نیز شناخته می‌شود، موجب تحولات عمیق در صنایع مختلف از جمله بخش سلامت شده است. این تحول بر پایه فناوری‌های نوینی مانند اینترنت اشیا، کلان‌داده، هوش مصنوعی، یادگیری ماشینی و سیستم‌های فیزیکی-سایبری استوار بوده و به افزایش بهره‌وری، بهبود کیفیت خدمات و ارتقای تجربه بیماران کمک می‌کند. در این میان، مفهوم سلامت 4.0 به‌عنوان یک رویکرد نوین در صنعت سلامت شکل گرفته که بر دیجیتالی‌سازی فرآیندها، بهینه‌سازی سیستم‌های مراقبت بهداشتی و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته تأکید دارد. با وجود مزایای بالقوه این رویکرد، پیاده‌سازی آن در نظام‌های سلامت با چالش‌هایی مانند نگرانی‌های امنیت و حریم خصوصی داده‌ها، نبود استانداردهای یکپارچه، پیچیدگی‌های مدیریتی و مقاومت در برابر تغییر مواجه است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل موانع استقرار سلامت 4.0 در چارچوب انقلاب صنعتی چهارم با استفاده از رویکردهای دیمتل و مدل‌سازی ساختاری تفسیری است. روش‌ها: این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد مرور سیستماتیک و تحلیل روابط بین موانع انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی معتبر مرتبط با سلامت 4.0 و پیاده‌سازی فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم در حوزه سلامت بود که از پایگاه‌های علمی بین‌المللی و داخلی گردآوری شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند انجام و داده‌ها پس از استخراج، با نظر 12 نفر از خبرگان حوزه سلامت دیجیتال و فناوری ارزیابی و تأیید شدند. برای تحلیل روابط میان موانع، از روش دیمتل جهت سنجش شدت و جهت تأثیرگذاری عوامل و از مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) برای سطح‌بندی آن‌ها استفاده گردید. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد که نبود مشوق‌ها و حمایت‌های دولتی، عدم شفافیت در منافع اقتصادی، هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری، مقررات ناکافی و فقدان چارچوب قانونی از موانع اصلی و بنیادین استقرار سلامت 4.0 هستند. همچنین، موانع امنیت و حریم خصوصی داده‌ها، نبود استانداردهای مشترک و مشکلات تعامل‌پذیری داده‌ها به‌عنوان عوامل با بیشترین میزان تأثیرگذاری در پذیرش این فناوری شناسایی شدند. از سوی دیگر، مقاومت سازمانی در برابر تغییر و پیچیدگی‌های مدیریتی، به‌عنوان موانع وابسته و تأثیرپذیر از سایر عوامل طبقه‌بندی گردیدند. نتایج سطح‌بندی نشان داد که عوامل ریشه‌ای، نقش کلیدی در ایجاد سایر موانع دارند و تمرکز بر رفع آن‌ها می‌تواند مسیر استقرار موفق سلامت 4.0 را هموار سازد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که برای تسهیل پذیرش و پیاده‌سازی سلامت 4.0، سیاست‌گذاران و مدیران حوزه سلامت باید ابتدا بر رفع موانع ریشه‌ای و تأثیرگذار تمرکز کنند. درک روابط میان موانع و سطح‌بندی آن‌ها می‌تواند در اولویت‌بندی سیاست‌ها و برنامه‌ریزی راهبردی نقش مؤثری ایفا کند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران، مدیران حوزه سلامت، و پژوهشگران کمک کند تا با درک بهتر موانع کلیدی استقرار سلامت 4.0، راهکارهای مؤثرتری برای تسهیل پذیرش این فناوری‌ها تدوین کنند. همچنین، شناسایی سطح تأثیرگذاری هر یک از موانع می‌تواند در اولویت‌بندی سیاست‌ها و استراتژی‌های توسعه صنعت سلامت در عصر دیجیتال نقش مهمی ایفا کند. در نهایت، یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی برای تحقیقات آینده در زمینه یکپارچه‌سازی فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم در نظام‌های سلامت و طراحی مدل‌های بهینه برای پیاده‌سازی این فناوری‌ها باشد. اقدام به موقع سیاست‌گذاران برای رفع موانع شناسایی شده به مدیران و سیاست‌گذاران حوزه سلامت این امکان را می‌دهد که استراتژی‌هایی را توسعه دهند تا فناوری‌های سلامت مبتنی بر انقلاب صنعتی چهارم با موفقیت در کشورهای مختلف پیاده‌سازی شوند و از پتانسیل واقعی این انقلاب در نظام سلامت بهره‌برداری گردد.

https://jimp.sbu.ac.ir/article_106206_c3c38bb0b4ba731e8843b8229f8b2457.pdf