دوره 7, شماره 1

بهار 1396

فهرست مطالب

مقالات

     امروزه به­دلیل رشد جمعیت، خسارت­های مالی و جانی جبران­ناپذیری ناشی از بروز بحران­های طبیعی و غیر­طبیعی در سراسر جهان گریبان­گیر بشر شده­است. لجستیک امداد بشردوستانه به­عنوان یک فعالیت مهم مدیریت بحران، می­تواند در نجات جان افراد، انتقال آسیب دیده­گان به مراکز اورژانسی، تخلیه بی‌خانمان­ها از ناحیه حادثه­دیده و برآورده­کردن نیاز افراد در شرایط بحران، نقش کلیدی ایفا کند. در این پژوهش یک مدل ریاضی چند­هدفه برای مسئله طراحی زنجیره امداد تحت شرایط عدم­قطعیت برای پاسخ به نیاز زلزله پیشنهاد داده شده است که در آن اهداف حداقل‌کردن مجموع تعداد افراد مجروحی که به بیمارستان­ها منتقل نشده­اند و مجموع تعداد افراد بی‌خانمانی که از ناحیه حادثه­دیده تخلیه نشده­اند و به­حداقل­رساندن مجموع تقاضاهای برآورد­نشده کالاهای امدادی است. در این مدل، پارامترهای تقاضا و زمان سفر غیر­قطعی در نظر گرفته شده­اند و برای مدلسازی عدم­قطعیت از بهینه­سازی استوار مبتنی بر مجموعه عدم­قطعیت جعبه­ای و چندوجهی استفاده شده است. نتایج حل مدل­های استوار و قطعی نشان می­دهند که در تمامی سطوح محافظه­کاری جواب­های پارتویی قوی تولید شده است؛ همچنین مدل استوار در تمامی سطوح محافظه­کاری از مدل قطعی در حل با داده­های اسمی بدتر شده است.

علی بزرگی امیری, سهیل منصوری, میر سامان پیشوایی
PDF
9-36

 

چکیده

    سازمان‌ها در گذر از تغییرات انقلاب­گونه از عصر صنعتی به عصر اطلاعات هستند. ورود به بازارهای جهانی یکی از مسائل مهم كشور است كه ذهن مدیران صنایع را به خود مشغول كرده است. جهانی‌شدن پدیده‌ای تک‌بعدی نیست و فرآیندی اقتصادی، سیاسی و فرهنگی محسوب می‌شود و هرچه جهان به سمت انسجام پیش می‌رود، اهمیت درک صحیح تفاوت‌های فرهنگی افزایش می‌یابد. توجه به فرهنگ‌های مختلف و توصیه به شناخت نظام‌های فرهنگی و چارچوب‌های ادراكی مختلف در این فرهنگ‌ها فقط در پژوهش­های دانشگاهیم وردتوجه قرار نگرفته است؛ بلکه در كتب آسمانی، ازجمله قرآن کریم (سوره مائده: 44، حج: 14 و 76، روم: 22 و 12، حجرات: 31، زمر: 34) نیز به وجود نظام‌های اجتماعی و فرهنگی متفاوت در میان قبایل و ملل اشاره شده است. نظر به اهمیت مدیریت کلاس جهانی در قرن بیست­و­یکم و حضور در فضای تجارت جهانی تولید محصولات در كلاس جهانی ضرورت برنامه‌ریزی استراتژیك در کلاس جهاني را اجتناب ‌ناپذیرمی‌کند تا قابلیت عملكردی رقباشناسایی شود؛ به‌طوری‌که مبنایی برای ایجاد تغییرات دائمی باشد. هدف از این پژوهش طراحی شاخص‌های کلیدی عملکرد به‌منظور ارزیابی عملکرد سازمان‌های کلاس جهانی است. برای رسیدن به این هدف نتایج استراتژی‌های سازمانی، اهداف استراتژیک و عوامل کلیدی موفقیت از طریق فرایند تحلیل شبکه مشخص شده اند؛ سپس برنامه‌ها و شاخص‌ها با استفاده از روش دلفی فازی انتخاب شدند؛ درنهایت اولویت و وزن شاخص‌ها با استفاده از تکنیک تاپسیس فازی مشخص شدند.

حسن فارسیجانی, ندا جلالیون, محسن مردانی
PDF
37-66

چكيده

     تحليل پوششي داده­ها يك تكنيك رياضي برای ارزيابي عملكرد واحدهاي تصميم­گيرنده با ورودي­ها و خروجي­هاي مشابه است. مدل­هاي سنتي DEA به ساختار داخلي واحدها توجه نمي­كنند و ديدگاه جعبه سياه دارند؛ بنابراين برای ارزيابي ساختارهاي با بيش از يك مرحله، مدل­هاي شبكه‌اي (NDEA) توسعه پيدا كردند؛ اما اين مدل­ها ايستا هستند و زمان را در ارزيابي لحاظ نمي­كنند؛ از طرف ديگر مدل­هاي پويا (DDEA) كه جهت ارزيابي واحدها در طول زمان توسعه پيدا كردند، ساختار واحد را در هر دوره زماني به‌صورت جعبه سياه در نظر مي­گيرند. بسياري از سازمان­ها (ازجمله بانك­ها) داراي فرايند چندمرحله­اي هستند و فعاليت آن­ها يك فرايند ادامه­دار در دوره­هاي متوالي است و استفاده از مدل­هاي شبكه­اي و پويا به‌تنهایی برای ارزيابي آن­ها كافي نيست. در اين پژوهش يك مدل DEA شبكه­اي پويا (DNDEA) توسعه داده مي­شود كه هم‌زمان ساختار و زمان را در ارزيابي در نظر مي­گيرد و دو روش برای محاسبه كارايي معرفي مي­شود. پس از توسعه مدل از آن در يك مطالعه تجربي برای ارزيابي عملكرد چهارده بانك استفاده شد و كارايي هر مرحله، كارايي شبكه و كارايي شبكه­اي پويا آن­ها محاسبه شد.

رضا سلیمانی دامنه, منصور مومنی, امین مصطفایی, محسن رستمی مال خلیفه
PDF
67-89

چکیده

     امروزه پیچیدگی­های محیط کسب‌وکار، عدم­اطمینان و نوسانات محیطی، زنجیره تأمین را در برابر انواع مختلفی از خطرات آسیب­پذیر کرده است؛ بنابراین مدیریت زنجیره تأمین باید به سمت رویکردهای متفاوت و نوآورانه­ای حرکت کند تا بتواند قابلیت­های مواجهه با این خطرات را بهبود بخشد. پژوهش حاضر قصد دارد تا ضمن بررسی هرچه بیشتر مفهوم تاب­آوری زنجیره تأمین و مطالعات صورت­گرفته در این حوزه، مدلی جامع برای سنجش میزان تاب­آوری زنجیره تأمین با استفاده از رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری ارائه دهد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه کارشناسان ستادی واحد‌های تولید، توزیع و فروش «شرکت ایران‌خودرو» است و به‌منظور جمع‌آوری داده‌های پژوهش از ابزار پرسشنامه، شامل 49 سؤال با طیف پنج­گزینه‌ای لیکرت استفاده شد. نتایج اجرای مدل نشان داد که متغیر­های انعطاف­پذیری، فرهنگ مدیریت ریسک، همکاری، افزونگی و چابکی به­ترتیب بیشترین نقش را در تبیین تغییرات تاب­آوری زنجیره تأمین دارند و مدل پژوهش توانسته بیش از 99 درصد از این تغییرات را تبیین کند.

مصطفی جهانی, عباس مقبل با عرض, عادل اذر
PDF
91-114

چکیده

     مسئله تصادفات رانندگی در ایران یک معضل جدی است و ایران جزو کشورهایی است که آمار بالایی از مرگ ناشی از تصادفات رانندگی را به خود اختصاص می‌دهد. با نگاه پویا به مسئله یادشده در ایران و بررسی متغیرهای مهمی مثل تعداد تلفات سالیانه ناشی از تصادفات می‌توان بیشتر به اهمیت موضوع پی برد. به‌طورکلی مسئله تصادفات رانندگی ابعاد گوناگونی دارد و یک موضوع چندبُعدی یا چندوجهی و دارای پیچیدگی‌های خاص خود است. در این پژوهش با استفاده از رویکرد پویایی‌های سیستم، ابتدا پس از بیان مسئله در طول زمان، با توجه به پیشینه و مصاحبه‌های صورت‌گرفته چهار دسته عامل اصلی به‌عنوان عوامل یا متغیرهای مهم و اثرگذار لحاظ شده و با توجه به عوامل شکل‌دهنده‌ هر یک از متغیرها، روابط علّی - معلولی استخراج می‌شود. در این راستا سیستم موردبررسی به چندین زیرسیستم یا بخش اصلی تقسیم شده و برای هر بخش یا زیر بخش نمودار علّی- معلولی ارائه و در پایان سیاست‌های راهبردی بهبوددهنده رفتار متغیرهای اصلی سیستم، مانند فعال‌سازی یا راه‌اندازی سازمان متولی با نام سازمان راهبر پیشنهاد می‌شود. 

مسعود ربیعه, هدایت سالاری, محمد مهدی کرمی, مصطفی ضیایی, عزیز الله یعسوبی
PDF
115-143

     پژوهش حاضر به مطالعه و بررسی زنجیره تأمین تاب­آور شرکت ایران­خودرو می­پردازد. هدف این پژوهش تعیین استراتژی­هایی است که بتواند از وقوع توقفات در خطوط تولید ایران­خودرو جلوگیری کند و یا در صورت توقف، با کمترین زمان ممکن به حالت قبل از شکست یا مطلوب­تر از آن بازیابی شود؛ همچنین این پژوهش وزن هر یک استراتژی­های تاب­آوری را در زنجیره تأمین ایران­خودرو تعیین می‌کند. در این پژوهش کلیه حالت‌های شکست که ظرفیت توقف خطوط تولید ایران­خودرو را دارد از طریق مبانی نظری و نظرهای خبرگان شناسایی شد. در این پژوهش از تکنیک FMEA و FAAO فازی برای تعیین استراتژی­های تاب‌آوری استفاده شده است. همچنین وزن استراتژی­های تاب­آوری با استفاده از روش DANP فازی مشخص شد. خبرگان از طریق تکنیک­های FMEA و FAAO تعداد 15 استراتژی برای تاب­آور‌ساختن زنجیره تأمین ایران­خودرو معرفی کردند. مطابق با تکنیک FDANP نیز وزن هر یک از این استراتژی­ها مشخص شد.

کاظم روانستان, حسنعلی اقاجانی, عبدالحمید صفایی قادیکلایی, محمود یحیی زاده فر
PDF
145-172

     ميزان مطلوبيت سرمایه‌گذار از انتخاب مجموعه دارایی‌های سرمایه‌گذاری به‌وسیله معیارهای ريسك و بازده مشخص می‌شود. با توجه به عدم­اطمینان سرمایه­گذار نسبت به آینده، یكی از روش‌های مطرح در مباحث سرمایه‌گذاری برای کاهش ریسک، متنوع­سازي سبد سرمایه‌گذاری است. در این پژوهش علاوه بر معرفی معیار فاصله اقلیدسی به‌عنوان یک معیار اندازه‌گیری تنوع سبد سهام، مدلی چندهدفه برای انتخاب سبد سهام طراحی شده است. مدل ارائه‌شده در این پژوهش درصدد حداکثر­سازی بازدهی و تنوع و حداقل­کردن ریسک غیر‌سیستماتیک سبد سهام است. با توجه به اینکه مدل ارائه‌شده غیرخطی است و از نظر پيچيدگي محاسباتي جزو مسائل «حل­نشدنی چندجمله‌ای سخت» قرار می­گیرد؛ بنابراین پژوهش با توجه به کارایی محاسباتی الگوریتم ژنتیک در بهینه‌سازی، براي حل مدل از الگوریتم ژنتیک استفاده‌ شده است. نتایج اجرای مدل دو­هدفه (بازدهی و تنوع) و سه­هدفه (بازدهی، تنوع و ریسک غیر­سیستماتیک) در تکرارهای متعدد نشان داد که متوسط بازدهي سبدهای سهام انتخاب شده با مدل این پژوهش بالاتر از حد مطلوب است. بررسی شاخص­های عملکرد سبد سهام نیز نمایانگر کارایی مدل دوهدفه (بازدهی و تنوع) است.

مسلم خاکبیز, عباس رضایی پنداری, محمود دهقان نیری
PDF
173-196