دوره 6, شماره 3

پاییز 1395

فهرست مطالب

مقالات

چكيده

     در سال‌های اخیر، برنامه‌ریزی تولید- توزیع و بهینه‌سازی آن در مدیریت زنجیره تأمین، اهمیت زیادی در میان پژوهشگران یافته است. دو موضوع مهم مسائل بهینه‌سازی در زنجیره تأمین، برنامه‌ریزی تولید و توزیع هستند. اين نوشتار به مطالعه يك مدل برنامه‌ریزی تولید- توزیع یکپارچه‌شده برای یک زنجيره تأمین سه‌سطحي شامل چندین توليدكننده، چندین توزیع‌کننده و چندین مصرف‌کننده می‌پردازد؛ به‌طوری‌که برای توزیع محصولات نهایی در بین سطوح زنجیره، حالت‌های حمل‌ونقل متعددی در نظر گرفته می‌شود. در این پژوهش، تقاضای مصرف‌کنندگان و هزینه‌های حمل‌ونقل در روش‌های مختلف حمل‌ونقل غیرقطعی است و از رویکرد بهینه‌سازی استوار استفاده می‌شود. هدف از بهینه‌سازی استوار به‌دست‌آوردن یک جواب استوار است که بتواند همه سناریوهای تعیین‌شده را در سطح نزدیک به بهینه تضمین کند. هدف از پژوهش حاضر، ارائه یک مدل بهینه‌سازی استوار برای مسئله برنامه‌ریزی تولید- توزیع یکپارچه، است؛ به‌طوری‌که کل هزینه‌های زنجیره تأمین کمینه شود؛ ازاین‌رو ابتدا مدل اولیه مسئله با پارامترهای قطعی، طراحی و سپس همتای استوار آن ارائه می‌شود. درنهایت، برای تحلیل هر دو مدل یادشده، یک مثال عددی همراه با سناریوها و سطوح عدم‌قطعیت مختلف حل و نتایج آن بررسی می‌شود.

 

مقصود امیری, مجید برزگر, امیر حسین نیکنام فر
PDF
9-28

چکیده

     زیست­متان به‌عنوان یک منبع تجدیدپذیر و سازگار با محیط­زیست، نقش مهمی در تأمین انرژی مطابق با معیارهای توسعه پایدار ایفا می­کند. در این مقاله، مدل برنامه­ریزی مختلط عدد صحیح غیرخطی برای تصمیم­گیری در مورد مکان بهینه رآکتور تولید زیست­متان و چگونگی تخصیص انواع پسماند به­عنوان ماده اولیه به رآکتور مطالعه می­شود. در این مدل هزینه کل راه‌اندازی سیستم تولید زیست­متان، با درنظرگرفتن محدودیت­های مقدار عرضه انواع پسماند در هر مرکز جمع­آوری، مقدار تقاضای انواع پسماند در رآکتور و تعداد نیروی کار موجود، حداقل می‌‌شود. الگوریتم­های ژنتیک و تکامل تفاضلی برای حل مدل، توسعه داده شده­اند و نتایج آن‌ها با یکدیگر مقایسه شده است. زمان حل هر دو الگوریتم نسبتاً یکسان است و الگوریتم تکامل تفاضلی، عملکرد بهتری از نظر مقدار تابع هدف نشان می­دهد.

سهیلا خویشتن دار, مصطفی زندیه, بهروز دری, سید امید رعنایی سیادت
PDF
29-54

چکیده

     مهندسی کانسی ابزاری کارآمد برای شناسایی نیازهای احساسی کاربران و استفاده‌کنندگان کالاها است که چندين مرحله دارد. در مرحله شناسایی و دسته‌بندی واژگان احساسی در مهندسی کانسی، ابزار متفاوتی توسط پژوهشگران مختلف به‌کار گرفته شده است که رویکرد کمّی و کیفی و بیشتر کیفی دارد. در پژوهش حاضر از روش کيو بدين منظور استفاده شده است. به‌کارگیری این روش به‌علت توانایی زیاد در درگیر‌کردن کامل مشارکت‌کننده با گویه‌ها (صفات کانسی) که به دقت زیاد آن منجر می‌شود و پی‌بردن به عمق ذهنیت مشتری از محصول بسیار سودمند است. بدين منظور پس از انتخاب حوزه گفتمان کيو، یعنی طراحی داخلی خودرو و قطعه کنسول مرکزی در پژوپارس، تعداد 36 واژه کانسی پس از ایجاد فضای گفتمان گردآوری شد و با نمونه‌گیری هدفمند 26 نفر از مشتریان انتخاب و جمع‌آوری نظرات و تحلیل عاملی کیو انجام شد. نتايج، 9 دسته ذهنیت کاربران خودرو را نشان داد که برای هر ذهنیت، مرتب‌سازی صفات احساسی به‌گونه‌ای متفاوت بود؛ درنهایت مشخص شد که الگوهای ذهنی کارکنان، بیشتر بر خوشایند‌بودن کنسول مرکزی و نیاز به نوآوری در آن متمرکز است.

 

امیر نصرایی, علیرضا پویا, محمد لگزیان
PDF
55-75

چکیده

     امروزه در صنایع بازارهای جهانی نمی‌توان بدون توجه به رقبا حرکت و پیشرفت کرد؛ زیرا همه آن‌ها بخشی از یک زنجیره تأمین هستند و موفقیت یا شکست هر عضو از این زنجیره بر سایر اعضای زنجیره تأثیرگذار است؛ بنابراین در این پژوهش، مسئله زنجیره تأمین دوسطحی با چندین محصول و یک تولیدکننده و همچنین یک توزیع­کننده و چندین مشتری بررسی شد. در قسمت اول زنجیره از یک نوع وسیله نقلیه و در قسمت دوم زنجیره از دو نوع وسیله نقلیه استفاده می‌شود. مدل ریاضی پیشنهادی برای این پژوهش، یک مدل ریاضی یکپارچه برنامه­ریزی مختلط از نوع عدد صحیح است. در این مدل کمینه‌کردن هزینه­ها موردتوجه قرار گرفته است که این هزینه‌ها شامل هزینه حمل‌ونقل، هزینه نگهداری موجودی و هزینه جریمه کمبود است. مورد مطالعه در پژوهش حاضر، ارسال رول‌های تولیدشده از «شرکت فولاد مبارکه اصفهان» به «شرکت سازه‌گستر سایپا (S.G.S)» و از آنجا به «قطعه‌سازان خودرو» است. این مسئله با روش الگوریتم فراابتکاری رقابت استعماری در 20 سایز مختلف حل و نتایج آن در اندازه کوچک با نرم‌افزار GAMS مقایسه شد.

 

عباس راد, امیر صادقی, بهزاد قاسمی
PDF
77-100

 

     هدف از پژوهش حاضر، آینده­پژوهی در کیفیت خدمات گمرک با مدل سرکوال (1988) و پیشنهاد راهبرد­های مناسب برای مواجه با هر سناریو است. این پژوهش با رویکرد سناریونگاری، در «گمرک شهید رجایی» انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، پیمایشی است که در سطح اکتشافی صورت گرفت. در مرحله اول و تعیین تأثیرات متوازن متقابل، از هیئت شانزده‌نفره­ای از متخصصان، برای پر‌کردن پرسشنامه استفاده شد؛ سپس با نرم‌افزار سناریو ویزارد با روش آنالیز متوازن تأثیرات متقابل 79­ سناریو به‌دست آمد که از میان هشت سناریو قابل‌قبول (قوی)؛ سه سناریو، (خوش‌بینانه، محتمل و بدبینانه) انتخاب شد. در مرحله دوم نیز به­صورت هدفمند هیئت پنج‌نفره­ای از خبرگان گمرک که در مرحله قبل با روش نمونه­گیری قضاوتی انتخاب شده بودند، برای تدوین اقدامات و سیاست­های لازم در گروه متمرکز، انتخاب شدند؛ درنهایت گروه متمرکز خبرگان، 12 راهبرد برای سناریو خوش­بینانه، 6 راهبرد برای سناریو محتمل و 8 راهبرد نیز برای سناریو بدبینانه پیشنهاد کردند.

سعید رعیت پیشه, علی تیزرو
PDF
101-129

چکیده

     یکی از ابعاد اثرگذار بر مدیریت دانش و فرآیندهای آن در زنجیره تأمین، عوامل برون‌سازمانی است که نسبت به عوامل درون‌سازمانی (راهبردهای سازمانی، فرهنگ سازمانی و یا ساختار سازمانی)، سهم بسیار کمتری از پژوهش‌های مدیریت دانش را به خود تخصیص داده است. هدف اصلی این پژوهش، ارائه مدلی برای عوامل برون‌سازمانی مؤثر بر مدیریت دانش در زنجیره تأمین صنعت خودروسازی است. این پژوهشِ کاربردی در زنجیره تأمین شرکت‌های «ایران‌خودرو» و «سایپا» و به‌صورتی پیمایشی صورت گرفته است. در این مدل برای عوامل برون‌سازمانی مؤثر بر مدیریت دانش در زنجیره تأمین صنعت خودرو، چهار بُعد کلیدی پیشنهاد شد.؛ سپس از طریق روش مدل‌سازی ساختاری ـ تفسیری، مدل سطح‌بندی‌شده پژوهش مشخص شد و با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی تأییدی، شاخص‌های هر یک از ابعاد در سطوح مختلف مدل ساختاری تفسیری شناسایی شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که در میان این عوامل، محیط تخصصی صنعت و راهبرد زنجیره تأمین در بالاترین سطح قرار گرفته است و فرهنگ زنجیره تأمین و عوامل کلان محیطی در سطح دوم مدل معرفی‌شده قرار می‌گیرند.

محسن نیک ابادی شفیعی, ریحانه نادری, حمید تاجیک
PDF
131-157

چکیده

     امروزه محیط کسب‌وکار، مقدمات پیدایش سطح بالایی از عدم‌اطمینان و رفتارهای آشفته در زنجیره‌های تأمین را فراهم کرده است. تأمین‌کنندگان در بیشتر مواقع به‌عنوان اصلی‌ترین منابع ریسک‌های بیرونی مطرح هستند که مقدمات پیدایش سطوح گسترده‌ای از اختلالات در زنجیره­های تأمین را فراهم می‌سازند؛ به همین دلیل انتخاب تأمین­کنندگان مناسب و درعین‌حال تاب­آور می‌تواند هزینه‌های خرید و زمان‌های تأخیر را به میزان زیادی کاهش داده و قابلیت تداوم کسب‌وکار در زمان بروز اختلالات و به پیروی از آن رقابت­پذیری شرکت و رضایت مشتریان را افزایش دهد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های ارزیابی تاب­آوری تأمین‌کنندگان «گروه صنعتی اورند» با بهره‌گیری از روش تصمیم‌گیری چند‌شاخصه بهترین- بدترین است که به‌عنوان روشی نوین در تصمیم‌گیری چند‌شاخصه مطرح است. نتایج نشان می‌دهد که شاخص‌های چابکی، افزونگی و مشاهده‌پذیری به‌ترتیب مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی تاب­آوری تأمین‌کنندگان شرکت اورند هستند. در انتها بر اساس نتایج پژوهش، پیشنهادات اجرایی و پژوهشی ارائه گردید. 

احمد جعفر نژاد چقوشی, عالیه کاظمی, علیرضا عرب
PDF
159-186