دوره 6, شماره 1

بهار 1395

فهرست مطالب

مقالات

 

     «تصمیم‌گیری عقلایی» رویكردی مدیریتی است كه بر تصمیم‌گیری بر اساس فرآیندها و دقت‌های علمی به‌وسیله مدل­های قطعی و کمّی تأكید می‌كند؛ اما در میان صاحب‌نظران بر سر به‌کارگیری مدل­ها و فنون پژوهش عملیاتی در بخش عمومی اختلاف‌نظر وجود دارد؛ زیرا با وجود آنکه مخالفینی جدی در به‌کارگیری و کاربرد این روش­ها در بخش عمومی وجود دارند، روش­ها و مدل­های پژوهش عملیاتی روز‌به‌‌روز درحال‌توسعه و بهبود هستند و در عمل در بخش عمومی مورد بهره­برداری قرار می­گیرند. در پاسخ به سؤال بالا، این پژوهش به موردکاوی و تحلیل 29 مورد از کاربرد فنون پژوهش عملیاتی در کشورهای مختلف و در زمان­های متفاوت می‌پردازد. درنتیجه این بررسی­ها مشخص می‌شود که اختلاف‌نظر در تأیید یا ردّ کاربرد فنون پژوهش عملیاتی ناظر به دو مقوله مجزای کارآمدی و اثربخشی آن­ها است؛ بدین­صورت که مدل­های پژوهش عملیاتی عمدتاً کارایی خود را در مدیریت بهینه فناوری‌هایی که خدمات عمومی ارائه می‌دهند، اثبات می­کنند؛ ولی در مورد اثربخشی این فنون با توجه به ابعاد روان‌شناختی و جامعه­شناختی شواهد معناداری وجود ندارد.

علی رضاییان, علی عبدالهی نیسیانی
XML
9-30

چکیده

     هدف این پژوهش به‌کارگیری رویکرد بهینه‌سازی مبتنی بر شبیه‌سازی برای مدل‌سازی زنجیره تأمین رینگ خودرو است. رویکرد بهینه‌سازی مبتنی بر شبیه‌سازی از یک مدل بهینه‌سازی و یک مدل شبیه‌سازی تشکیل‌شده است که تا دستیابی به جواب‌های بهینه به‌صورت رفت‌وبرگشتی با یکدیگر تبادل اطلاعاتی دارند. روش شبیه‌سازی به‌کار گرفته‌شده در این رویکرد پویایی‌شناسی سیستم و تکنیک بهینه‌سازی به کار گرفته‌شده بهینه‌سازی چندهدفه است. اهداف مدل شامل کمینه‌کردن هزینه، کمینه‌کردن چرخه تبدیل پول وبیشینه‌کردن تعداد دفعات گردش موجودی کالا برای دو عضو زنجیره تأمین رینگ سايپا است كه دو هدف آخر با يكديگر هم‌راستا نيستند و به کمک الگوريتم ژنتيک حل مي‌شود. به‌منظور ترکیب دو مدل شبیه‌سازی و بهینه‌سازی از نرم‌افزار «پاورسیم استودیو 10» که امکان شبیه‌سازی و بهینه‌سازی را فراهم می‌آورد، استفاده شده است. پس از به‌کارگیری رویکرد معرفی‌شده جواب‌های بهینه به‌دست می‌آیند که تصمیم‌گیرنده با توجه به اولویتی که برای اعضای زنجیره متصور است جواب بهینه را انتخاب می‌کند. نتایج نشان داد جواب‌های بهینه حاصل از این روش بسیار بهترازجواب‌های بهینه تولیدشده از به‌کارگیری سناریوهای مختلف در شبیه‌سازی بودند
احسان بدخشانی, میرسامان پیشوایی, هادی صاحبی
XML
31-51

 

چکیده

     هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت­بندی موانع اجرای مدیریت دانش در زنجیره تأمین شرکت‌های چینی­آلات بهداشتی است. بدین منظور ابتدا با مطالعه مبانی نظری موضوع این موانع شناسایی و با استفاده از روایی محتوایی عوامل مرتبط با شرکت­های چینی­آلات بهداشتی استخراج شد؛ درنهایت با استفاده از مدل‌سازی تفسیری ساختاری و میکمک فازی روابط متقابل میان موانع مشخص و قدرت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری آن‌ها بر یکدیگر مشخص شد. طبق نتایج ، به‌ترتیب عدم تعهدات مدیریت ارشد به استفاده از مدیریت دانش در زنجیره تأمین، فقدان آموزش برای اعضا و نبود برنامه­ریزی استراتژیک بیشترین تأثیر را بر دیگر موانع دارند. این مدل به مدیران صنعت چینی‌آلات بهداشتی کمک می­کند، قبل از اجرای هرگونه استراتژی برای اجرای مدیریت دانش، با رویکرد کلی‌نگر، موانع موجود در  این صنعت را بشناسند تا بتوانند رویکرد مناسبی برای استقرار مدیریت دانش در زنجیره تأمین به‌کار گیرند.

پیام شجاعی
XML
53-74

     استراتژي تولید براي كليه سازمان­ها و همچنين مديران اهمیت زیادی دارد و مي­تواند تأثیر قابل‌ملاحظه‌ای بر موفقيت سازمان­ها و ارتقاي نقش حوزه­هاي كاريِ درون سازمان داشته باشد. با توجه به اهمیت این موضوع، استراتژی تولید در وضعیت رقابتی سازمان نیز نقشی پررنگ و اساسی خواهد داشت. به‌دلیل تغییرات بسیار زیاد محیطی، استراتژی‌های تولیدی کارخانه­ها به‌سرعت در حال تغییر است. بیشتر مطالعات در زمینه تولید و استراتژی‌های تولید بر محتوا و فرایند استراتژی تولید تمرکز کرده­اند و در زمینه پیکره­شناسی در این حوزه مطالعات کمی صورت گرفته است؛ بنابراین هدف اصلي این پژوهش ارائه تاکسنومی از استراتژی‌های تولید برای پيکره­شناسی آن است. برای این منظور نمونه‌ای صدتایی از کارخانه­های تولیدی مشهد ارزیابی شدند. پس از بررسی اعتبار ابزار پژوهش از تحلیل خوشه­اي کاي میانگین برای تحليل داده­ها استفاده شد که حاصل آن شناسایی چهار خوشه متفاوت از استراتژی‌های تولیدی بود که هر یک از آن‌ها بر اهداف تولیدی متفاوتی تأکید دارند.

بهاره ملازاده یزدانی, علیرضا پویا, احمد توکلی
75-96

چکیده

     زمانبندی سیستم‌های تولید انعطاف‌پذیر یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین مباحث در حوزه‌ی مسائل زمانبندی سیستم‌های تولیدی است که ویژگی‌ها و زیر‌مسائل زیادی در آن تأثیرگذار هستند. در‌نظر‌گرفتن این زیر‌مسائل به‌طور همزمان و یکپارچه در مدل زمانبندی سیستم‌های تولید انعطاف‌پذیر به یک برنامه زمانبندی موجه منجر خواهد شد، مدل به شرایط واقعی موجود در محیط سیستم تولید انعطاف‌پذیر نزدیک‌تر می‌شود و در‌نتیجه قابلیت استفاده از آن در محیط‌های تولیدی افزایش خواهد یافت. در این مقاله به‌طور همزمان به مسائل زمانبندی وظایف تولید و ارسال وسایل نقلیه هدایت خودکار  پرداخته شده‌است که دو زیر‌مسئله: بارگیری ماشین و مسیریابی قطعات در سیستم تولید انعطاف‌پذیر را نیز به‌طور ضمنی در‌بر‌می‌گیرد. برای این مسئله یک مدل ریاضی برنامه‌ریزی غیرخطی مختلط عدد صحیح ارائه شده‌‌است. الگوریتم ژنتیک برای حل مدل به‌کار رفت که به جواب‌های نزدیک به بهینه منجر شد. با حل چند مثال عددی و تعریف حدود بالا و پایین و مقایسه آن‌ها، کیفیت راه حل‌های به‌دست‌ آمده از الگوریتم نشان داده شده‌است.

سیده مهرخ سجادی, اشکان عیوق, میر مهدی اصفهانی

 

     در سال‌های اخیر، استفاده از فنون شش سیگما گسترش زیادی داشته است. در دنیای رقابتی امروز شش سیگما می‌تواند برگ برنده شرکت‌ها برای بهبود کیفیت و کاهش هزینه‌ها باشد؛ اما نکته مهم این است که این ابزار باید در سازمان‌هایی به‌کار گرفته شود که آمادگی لازم را برای اجرای آن را داشته باشند. آماده‌نبودن برای اجرای شش سیگما به ناامیدی کارکنان، مقاومت و مخالفت در سطوح مختلف سازمانی و درنهایت شکست پروژه منجر می‌شود؛ بنابراین در این پژوهش مدلی برای ارزیابی آمادگی شرکت­ها برای اجرای شش سیگما ارائه می‌شود؛ بدین منظور ابتدا شاخص‌های ارزیابی آمادگی برای اجرای شش سیگما شناسایی و روابط بین این شاخص‌ها از طریق مدل‌سازی ساختاری تفسیری تعیین می‌شود؛ سپس درجه اهمیت و وزن شاخص‌های تعیین و درنهایت ابعاد ارزیابی آمادگی اجرای شش سیگما رتبه‌بندی می‌شود. نتایج نشان می­دهد که به‌ترتیب ابعاد «رهبری و چشم‌انداز»، «انتخاب درست» و «مدیریت بهبود و فرایند» دارای اهمیت بیشتری هستند.

عباس عباسی, مسلم علی محمد لو, مریم صفی نیا
XML
129-151

چکیده

     تأمین‌کنندگان، نقش مهمی در کاهش هزینه­ها و افزایش کیفیت محصولات تولیدی ایفا می­کنند. بر همین اساس ارزیابی و انتخاب تأمین‌کنندگان با توجه به معیارهای مطلوب، به یکی از ارکان اساسی تصمیم‌گیری در مدیریت زنجیره تأمین تبدیل شده است. ازآنجاکه هم‌اکنون تأمین‌کنندگان تأثیر بسزایی بر موفقیت و شکست یک شرکت دارند، خرید که قبلاً به‌عنوان یک ابزار تاکتیکی محض، در نظر گرفته می­شد، هم‌اکنون به‌عنوان یک وظیفه استراتژیک شناخته می­شود؛ بنابراین با توجه به اهمیت موضوع هدف از این پژوهش، انتخاب تأمین‌کننده در شرایط چند محصولی و برنامه‌ریزی مقدار سفارش‌های اقتصادی در زنجیره تأمین است. اهداف در­نظرگرفته‌شده در مدل بالا شامل کمینه­کردن هزینه کل که مشتمل بر هزینه خرید، هزینه محصولات مرجوعی، هزینه کنترل و هزینه سفارش؛ بیشینه‌کردن کیفیت که دربرگیرنده کیفیت محصول و خدمات ارائه‌شده از طرف تأمین‌کنندگان و بیشینه‌کردن به‌موقع تعداد محصولات دریافتی توسط تأمین‌کنندگان است که در این مقاله با رویکرد فازی بررسی می­شوند. این پژوهش برای سه تأمین‌کننده و سه محصول مهم یکی از شرکت‌های ماشین‌سازی در کشور ایران در نظر گرفته شد. نتایج نشان‌دهنده بهترین تأمین‌کنندگان برای خریداری محصولات و نیز میزان تخصیص بهینه به هر یک از تأمین‌کنندگان منتخب است.

محمد صادق حری, اسیه انجم شعاع