دوره 3, شماره 2

تابستان 1391

فهرست مطالب

علوم اجتماعی و رفتاری

هر تلاشی برای افزایش کارایی و بهره وری که شامل اندازه گیری، تحلیل، برنامه ریزی و بهبود بهره وری است، در چرخه ی بهره وری قرار می گیرد و در این سیکل، اندازه گیری بهره وری نخستین و مهم ترین گام آن می باشد. این مقاله پس از ارایه ی کلیاتی درباره ی مبانی نظری اندازه گیری کارایی در صنعت برق، به مورد خاص اندازه گیری کارایی و روند آن در شرکت های مدیریت تولید برق با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها DEA می پرد ازد. همچنین در این مقاله از شاخص مالم کوئیست برای ارزیابی تغییرات فاکتور بهره وری کل TFP برای مجموعه شرکت هایی که در خلال سال های 1381 تا 1387 اطلاعات موثق داشته اند، استفاده شده و فاکتور بهره وری کل به تغییرات کارایی و تحولات تکنیکی برای این مجموعه از واحدهای تصمیم گیرنده تجزیه شده است. نتایج حاصل از ارزیابی، نشانگر این است که متوسط نرخ رشد بهره وری کل در خلال سال های 1381 الی 1387 در شرکت های مدیریت تولید برابر 04/1 بوده است. شاخص بهره وری کل در این دوره ی زمانی افزایش داشته است (04/1) که از افزایش در هر دو عامل کارایی عملکردی (014/1) و کارایی فناوری (025/1) ناشی می شود. کارایی عملکردی نیز به علت افزایش در کارایی مدیریت (023/1) افزایش و به علت افول در کارایی مقیاس (994/0) با کاهش مواجه بوده که در مجموع افزایش داشته است
میرزا حسن حسینی
PDF
سیاست های متفاوتی در جهت چیدمان و انبارش اقلام در انبار وجود دارد. این مقاله، سیاست انبارش بر اساس گروه بندی اقلام را با در نظر گرفتن کلیه ی عوامل مؤثر در ذخیره سازی محصولات در انباری با محصولات حجیم و متنوع بررسی کرده است. هدف تحقیق، استفاده ی مؤثرتر از فضای انبار بوده و اطلاعات مربوط به ارتباطات میان محصولات، سفارشات و انبار و عوامل گروه بندی محصولات را شامل می شوند. تحقیق دارای دو مرحله ی اساسی مشتمل بر مسئله گروه بندی اقلام و مسئله جای گذاری گروه محصولات در محل های انبارش. برای این منظور از تکنیک تحلیل خوشه ای غیرسلسله مراتبی K-mean برای حل مسئله گروه بندی و یک الگوریتم ابتکاری برای حل مسئله تخصیص به محل های انبارش استفاده شده است. در نتیجه در مرحله ی اول، تعداد ده گروه کالا استخراج و نام گذاری شدند. سپس فضای انبار به محل های انبارش تقسیم بندی شد و الگوریتم ابتکاری گروه های محصولات را به محل های انبارش تخصیص می دهد. نتایج، بهبود 30 درصدی در مساحت اشغال شده ی انبار مورد بررسی را نشان داده اند.
علیرضا پویا, یونس کرمانشاهیان
PDF
در محیط رقابتی امروز، مدیران شرکت های خودروسازی سعی دارند تا سازمان های خود را از طریق ایجاد قابلیت تحویل به موقع محصولاتی با کیفیت، مطابق با نیازهای مشتریان به سازمان هایی رقابتی تبدیل نمایند؛ در این راستا، نگهداری و تعمیرات نقش اساسی را در کاهش هزینه ها، کمینه سازی زمن از کارافتادگی تجهیزات، بهبود کیفیت، افزایش بهره وری و تأمین قابلیت اطمینان تجهیزات و در نتیجه، دست یابی به اهداف کمی و کیفی سازمانی ایفا می کند. انتخاب استراتژی مناسب نگهداری و تعمیرات نوعی مسأله تصمیم گیری چندمعیاره در جهت دستیابی به اهداف مذکور است که نیازمند به بررسی حجم زیادی از عوامل به عنوان معیارهای چندگانه ارزیابی است. در این مقاله، از روش دلی و ادبیات تحقیق برای تعیین عوامل مؤثر بر انتخاب استراتژی مناسب نت، از فرایند تحلیل شبکه (ANP) که در آن تعاملات سیستماتیک میان معیارها وجود دارد برای انتخاب استراتژی مناسب و از روش آزمایشگاه ارزیابی و آزمون تصمیم گیری (DEMATEL) برای تعیین جه8ت روابط میان معیارها در دو شرکت ایران خودرو دیزل و سایپا دیزل به عنوان بزرگترین تولید کنندگان خودروهای سنگین در ایران و خاورمیانه استفاده شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که رویکرد مناسب با استفاده از روش ترکیبی این تحقیق، برای دو شرکت مورد مطالعه در قالب صنعت خودروهای کار، رویکرد نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه (PM) است.
میلاد آقایی, صفر فضلی
PDF
فناوری به عنوان ضرورتی برای بهبود برنامه های توسعه در دستیابی به استانداردهای بالاتر زندگی پذیرفته شده است و اهمیت آن، به ویژه در کشورهای در حال توسعه که رشد صنعتی، نقش بسیار مهمی دارد، مشهود است. در فرایند انتقال فناوری باید به جنبه های بسیاری توجه نمود و لازم است بر موانع بسیاری فائق آمد. بسیاری از پروژه های انتقال فناوری به دلیل نداشتن برنامه ریزی دقیق، در دستیابی به نتایج مورد نظر، با شکست مواجه می شوند. در این پژوهش با هدف ارائه درکی بهتر از عوامل مؤثر بر اثربخشی انتقال فناوری برای طرفین انتقال، روش FAHP برای تعیین اهمیت و اولویت بندی این عوامل در شرکت ایران خودرو به کار گرفته شده است. همچنین، این مطالعه ی تحلیل های مبتنی بر قواعد اگر- آنگاه فازی را برای تحلیل مقایسه ای تأثیر این عوامل در اثربخشی انتقال فناوری این شرکت به کار گرفته است. این سیستم به امکان سنجی انتقال فناوری در این شرکت کمک می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که دولت، چرخه ی عمر محصول، مقیاس بازار و پیچیدگی فناوری، تأثیرگذارترین عوامل در انتقال فناوری شرکت ایران خودرو می باشند و هنگامی که شرکت تصمیم به اجرای فعالیت های انتقال فناوری دارد، باید این عوامل را بیشتر مورد توجه قرار دهد
عبدالحمید صفایی قادیکلایی, مهرداد مدهوشی, فهیمه علی اکبری نوری
PDF
برآورده سازی نیازمندی های مشتریان با حداقل هزینه به منظور بالا بردن ارزش از مهم ترین چالش های سازمان ها است، و سازمان ها به دنبال این هستند که با به کارگیری روش های مؤثر به این مهم دست یابند. یکی از روش های کارا در دنیا، استقرار تولید ناب و به طور خاص، دست یابی به "تولید به هنگام" از طریق تولید کششی می باشد. لیکن اغلب سازمان ها در راه استقرار این سیستم دچار مشکل شده و به نتایج مورد انتظار دست نمی یابند. در این تحقیق، عوامل کلیدی مؤثر بر اجرای موفق سیستم تولید کششی با استفاده از نظرات خبرگان در 17 عامل مؤثر دسته بندی و بر اساس شش خروجی مورد انتظار، ارزیابی و با استفاده از تکنیک تاپسیس اولویت بندی شده است. همچنین یک مطالعه ی تطبیقی در خصوص پیامدهای حاصل از به کارگیری این عوامل کلیدی بر نتایج سیستم تولید کششی 10 پروژه ی اجرا شده در شرکت های قطعه ساز عضو زنجیره ی تأمین ایران خودرو انجام و به صورت عملکردی، اندازه گیری و اولویت بندی شده است. نتایج بررسی حاکی از این است که مهم ترین عوامل مؤثر بر استقرار سیستم تولید کششی: حمایت و تعهد مدیریت، کار گروهی، تولید هموار، مدیریت جریان، بهبود مستمر و تدوین قواعد پیاده سازی می باشد
مهدی اسماعیلی, علی حیدری
PDF
در این تحقیق ابتدا مؤلفه ها و الگوهای تولید در کلاس جهانی و ویژگی های سازمان های کلاس جهانی بررسی و 14 مؤلفه برای دستیابی مدیریت زنجیره تأمین به کلاس جهانی (و 49 شاخص متناظر بر مؤلفه ها) شناسائی گردید. سپس با انجام مصاحبه های ساختار یافته با مدیران و کارشناسان ارشد شرکت طراحی مهندسی و تأمین قطعات ایران خودرو (ساپکو)، وضع موجود هر یک از شاخص ها تعیین و ضمن مقایسه ی زوجی 14 مؤلفه با یکدیگر با رویکرد AHP، مؤلفه ها اولویت بندی شدند. در ادامه با تجزیه و تحلیل شکاف میان وضع موجود شرکت مورد مطالعه با مدیریت زنجیره تأمین در سطح کلاس جهانی، راهکارهای مناسبی برای تسهیل مسیر دستیابی به مدیریت زنجیره ی تأمین در کلاس جهانی WCSCM ارائه گردیده است. از مهم ترین مؤلفه ها بر اساس اولویت حاصله می توان به مدیریت و رهبری، بنیان ها کسب و کار، کارکنان، R&D، فناوری و ... اشاره نمود که هر یک از این مؤلفه ها خود دارای شاخص های گوناگونی می باشد
حسین فارسیجانی, علی فلاح حسینی
PDF
هدف از این مقاله نشان دادن اهمیت مفهوم کیفیت خدمات در زنجیره تأمین و ارائه چارچوبی برای اندازه گیری آن است. بر این اساس با مرور مدل های کلیدی کیفیت خدمات، ابعاد و ابزارهای سنجش آن ها مطالعه و با مصاحبه های اکتشافی عمیق در سطوح مختلف پیگیری شدند. بر اساس این بینش ایجاد شده، مجموعه ای از متغیرها و یک مدل مفهومی برای اندازه گیری کیفیت خدمات در زنجیره تأمین ارائه شده است. این مدل مبنی بر تحلیل شکاف است که در طول زنجیره تأمین گسترش یافته و شامل شکاف بین تأمین کننده و شرکت مرکزی، شرکت مرکزی و توزیع کننده، و توزیع کننده و مشتری می شود. مطالعه روی کیفیت خدمات در زنجیره تأمین تلاشی است برای پوشش دادن به حوزه هایی که کمتر مورد توجه بوده و انتظار می رود برای محققین دیگر انگیزاننده باشد که در این مسیر تحقیق کنند. چارچوب ارائه شده، هم برای محققان و هم برای مدیران عملیاتی زنجیره تأمین مفید خواهد بود تا بر اساس آن فرصت های بهبود کیفیت خدمات را شناسایی کنند.
عادل آذر, مسلم علی محمدلو, عباس مقبل باعرض, پرویز احمدی
PDF